لطفا صبر کنید...

کوه دماوند ؛ آدرس ، تصاویر ، مسیرهای صعود و هرآنچه باید بدانید !
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/02/29

دماوند نام کوهی بلند و دوست‌داشتنی در میانه رشته کوه البرز است. قامت بلند و دشت‌های سرسبزش هر ساله گردشگران طبیعت‌دوست را به دامان خود می‌کشاند. حتی اگر کوه‌نورد حرفه‌ای نیز نباشید دماوند می‌تواند روزها شما را جذب خود کند. بسیاری تصویر دماوند را تنها در پشت اسکناس هزار تومانی دیده‌اند اما دماوند از آنجاهایی است که در عمرتان حتما باید یکبار به دیدنش بروید. با کی سفر همراه باشید تا سری به آوردگاه باستانی ایران بزنیم.

کوه دماوند

راه های دسترسی به کوه دماوند

کوه دماوند در شهرستان آمل در استان مازندران قرار دارد. این کوه اسطوره‌ای در فاصله‌ی 75 کیلومتری شهر آمل، 35 کیلومتری شمال شهر دماوند و 70 کیلومتری تهران ( آشنایی با شهر تهران ) قرار دارد. جاده هراز یا همان بزرگ‌راه شماره‌ی 77 به اطراف کوه دماوند کشیده شده است. در دامنه‌های جنوبی کوه دماوند شهرهایی چون پلور، رینه و لاریجان قرار دارند که برای رسیدن به همه‌ی آن‌ها باید از سمت آمل یا تهران، بزرگ‌راه شماره‌ی 77 را در پیش بگیرید. خروجی پلور بر روی جاده هراز، از تهران 95 کیلومتر و از آمل 97 کیلومتر فاصله دارد.

دماوند به یُمن همجواری با پایتخت شهری سهل‌الوصول است. برای رسیدن به دماوند حتی می‌توانید از ایستگاه راه‌آهن تهران و یا فرودگاه مهرآباد تهران استفاده کنید.

اسطوره هایی که در دماوند برای ایران رقم خورده است !

دماوند چکاد بلند البرز است. این قله‌ی رفیع در طول تاریخ الهام‌بخش ایرانیان در آفرینش تاریخی اساطیری بوده است. قدیمی‌ترین اشارات به دماوند در اساطیر ایرانی به جشن تیرگان بر می‌گردد. جشن تیرگان در روزگار باستان در سیزدهم تیرماه هر سال برگزار می‌شد و خوشبختانه هنوز هم نشانی از برگزاری آن در میان البرزنشینان مازنی وجود دارد. در این جشن، ایرانیان باستان به تقدس ایزد باران، تیشتر می‌پرداختند تا بلای خشکسالی از سرشان رفع شود. آمده که دماوند مسکن و مآوای تیشتر بوده است.

کوه دماوند

در داستانی دیگر می‌خوانیم که کاوه بر ضحاک مار به دوش می‌شورد و او را از اریکه قدرت به زیر می‌کشد. پس از آن فریدون شاهزاده‌ای که تبار از جمشید دارد، ضحاک را در کوه دماوند به بند می‌کشد. ضحاک در آخرالزمان طغیان می‌کند و گرشاسب پهلوان رویین‌تن ایرانی، او را پس از نبردی سخت در کوه دماوند به عدم می‌فرستد. نام دماوند با حماسه‌ی جاویدان دیگری در تاریخ ایران زمین گره خورده است. آرش کمانگیر از پادشاه ایران منوچهر، دستور می‌گیرد که بر فراز کوه دماوند برود و با پرتاب تیر به سمت شرق، مرز ایران را نشان دهد. آرش بر فراز دماوند می‌رود، جانش را در تیر می‌دمد و تیر را به کوه خوانونت (کوهی در کرانه‌ی جیحون) می‌نشاند. داستان آرش در طی تاریخ، دست‌مایه‌ی هنرمندان میهن‌پرست شده است. سروده‌ی زیر اثر قاآنی است.

عیان از چهره‌اش چهر منوچهر
نهان در فره‌اش فر فریدون
دماوندی عیان ‌گردد بر البرز
چو بنشیند به پشت رخش‌ گلگون

کوه دماوند

اسنادی در دست است که نشان می‌دهد ایرانیان باستان می‌دانسته‌اند دماوند آتش‌فشانی خاموش است و آتشی بزرگ در دل نهان دارد. کوهی از جنس خاک و سنگ که سر در آسمان‌های بلند دارد. کوهی که پر از برف و آب است و هر لحظه ممکن است آتش درونش را به بیرون بدمد. کوه دماوند هر چهار عنصر مقدس بهدینان، آب، آتش، هوا و خاک را در خود دارد و بلندی بی‌مانندش باعث شده بود در میان ایرانیان مقدس و زاینده اساطیر دینی و ‌ملی باشد.

کوه دماوند

اقلیم و جغرافیای کوه دماوند

قله دماوند 5609 متر ارتفاع دارد و بلندترین قله ایران و بلندترین آتش فشان آسیاست. اگرچه دماوند از نظر بلندا در ایران حرف اول را می‌زند اما در مقیاس جهانی، صد کوه بلند دنیا هر کدام ارتفاعی بیش از هفت هزار متر دارند و دماوند ما در لیست بلندترین قله های جهان قرار نمی‌گیرد. معمولاً در میان کوه‌نوردان حرفه‌ای ارتفاع نسبی در نظر گرفته می‌شود ( ارتفاع قله تا پست‌ترین دره میان قله مورد نظر و قله مجاور) که با این حساب قله دماوند 4667 ارتفاع دارد.

کوه دماوند

شاید برای خیلی‌ها عجیب باشد که دماوند حاصل غرش چند میلیون ساله‌ی یک آتش‌فشان است و از این نظر قدمت کوه دماوند به دوران هولوسن در گاه‌شماری زمین‌شناسی می‌رسد. آتش‌فشانِ دماوند امروزه در حالت نیمه فعال قرار دارد و گویا آخرین فوران آن ده هزار سال پیش رخ داده است. در دهانه‌ی آتش‌فشان دماوند دریاچه‌ای با قطر چهارصد متر قرار دارد که چیزی جز یخ در آن نخواهید یافت. در دماوند هرچقدر که اوج بگیرید و بالا بروید دما پایین می‌آید و می‌توان انتظار داشت به ازای 150 متر افزایش ارتفاع، دما یک درجه کاهش یابد. در نتیجه دماسنج به طور میانگین در قله دماوند، عدد منفی سی درجه را نشان می‌دهد و البته در برخی روزهای زمستانی، دمای منفی شصت درجه را نیز تجربه کرده است.

کوه‌نوردانِ دماوند بیش از هر چیز خطر باد را گوشزد می‌کنند چرا که سرعت باد در نزدیکی قله گاه به 150 کیلومتر بر ساعت هم می‌رسد. سرمای هوا باعث می‌شود بارش‌ها در قله اکثرا به صورت برف باشد، جالب آنکه قله‌ی دماوند 1400 میلی‌متر در سال بارندگی دارد که از نظر بارش، پر باران‌ترین شهر ایران یعنی بندر انزلی را پشت سر می‌گذارد.

کوه دماوند

ارتفاعات بلند دماوند بستری مناسب برای بارندگی فراهم کرده است. ابرهای بهاری که اغلب از جانب غرب و شمال‌غرب می‌وزند، با بارش خود دماوند را سیراب می‌کنند. رودخانه هراز مهم‌ترین رودخانه‌ای است که آبش را از دماوند می‌گیرد. این رودخانه مسیری از جنوب به سمت شمال دارد و با عبور از تنگه‌های سخت کوهستانی که مناظری هراسناک را خلق می‌کنند، جلگه‌ی سرسبز مازندران را پشت سر گذاشته و به دریای خزر می‌ریزد. دیگری رود دماوند است که به عکس جهتی از شمال به جنوب دارد. رود دماوند از ارتفاعات دماوند سر چشمه می‌گیرد و پس از عبور از شهر دماوند و خلق زیبایی بسیار به منطقه حفاظت شده جاجرود می‌ریزد. تار نیز نام رودخانه‌ای دیگر است که از مادرش دماوند جدا شده و مسیری شرق به غرب دارد و در نهایت به رود دماوند می‌ریزد و با هم دوآب دماوند را خلق می‌کنند. 

کوه دماوند

دماوند حیات بخش

قله دماوند و کوه‌پایه‌های سبز و خرمش در طول هزاره‌ها به مأمنی برای گیاهان و جانداران تبدیل شده آنطور که برخی از گونه‌های زیستی در آن منحصر به فرد بوده و تنها در دماوند می‌توان نشانی از آن‌ها یافت. دامنه‌های دماوند پر است از مراتع و چراگاه‌های غنی که تا ارتفاع چهار هزار متری ادامه می‌یابند. کوه دماوند در پوشش گیاهی ویژگی ممتازی دارد و آن اینکه در هر ارتفاعی گونه‌ای خاص از گیاهان می‌روید. زیباترین قسمت مربوط به ارتفاع 2000 تا 3500 متری است که در فصل بهار شقایق‌های سرخ رنگ بر دامان سبز طبیعت رنگ سرخ می‌پاشند. شقایق دماوند گونه منحصر به فردی از گل شقایق است که با نام شقایق لار در کتب علمی دنیا شناخته می‌شود.

متاسفانه با افزایش سفرهای گردشگری در به منطقه دماوند در سال‌های اخیر این گونه زیبا در معرض انقراض است. برای دیدن دشت شقایق‌های لار باید ابتدا به روستای پُلور در 20 کیلومتری شمال شهر دماوند بروید. آنجا که رفتید بدانید شقایق گیاهی پر ناز و بسیار طریف است و نباید دست‌های زمخت ما به عمر کوتاهش آسیب برساند. در دماوند می‌توان گونه‌های گیاهی کمیابی از جمله انواع افسنطین را مشاهده کرد. علاوه بر آن اسپرس کوهی، ازمکی، درمنه، نسترن وحشی، ملیکا و چندین و چند گونه گیاهی کمیاب دیگر در دماوند می‌رویند.

کوه دماوند

کوه سر به فلک کشیده‌ی دماوند به دلیل موقعیت ممتازش که از شمال به جنگل می‌خورد و از جنوب به دشت‌های مرتع راه دارد، دارای تنوع جانوری بالایی است. گرگ شغال و روبا و حتی خرس (بیشتر در دامنه‌های غربی دماوند) از جانوران شکارچی دماوند هستند. جانوران شکارچی از ارتفاع 4000 متری بالاتر نمی‌روند. آهو، میش و گراز از گونه‌های گیاه‌خوار دماوند هستند که در فصل گرما گاه تا ارتفاع 5000 متری هم بالا می‌روند. عقاب طلایی، جغد، خفاش، سینه سیاه، دارکوب و تیهو از پرندگان پرشمار دماوند هستند.

کوه دماوند

مسیرهای صعود به قله دماوند

قبل از هر چیز اشاره شود که صعود به قله دماوند به هیچ وجه در توان کوه‌نوردان آماتور نیست. طبق نظر فدراسیون کوه‌نوردی ایران، صعود به قله دماوند در حکم کسب مدال برنز مسابقات کشوری کوه‌نوردی است. دماوند سه مسیر معمول برای صعود دارد.

جبهه جنوبی

مسیر جنوبی تقریباً ساده‌ترین مسیر برای صعود است. برای صعود از این مسیر ابتدا باید به روستای پلور بروید. سپس جاده‌ی لار را در پیش می‌گیرید و پس از آن به سمت رینه خواهید رفت. در میانه‌ راه رینه تابلویی کوچک می‌بینید که مسیر صعود به سمت شمال را به شما نشان می‌دهد. یه این مکان پارکینگ جنوبی گفته می‌شود و در آن لندرورهایی قرار دارند که مسافران را تا مسجد صاحب‌الزمان در ارتفاع 3000 می‌رسانند. این مسیر 5/3 کیلومتر طول دارد و پیمایش آن حداکثر 3 ساعت زمان می‌برد. شاید در نگاه اول استفاده از لندرورها راحت و همراه با صرفه جویی در زمان باشد. اما این مسیر نه تنها بسیار زیبا و دلفریب است و سرتاسر آن بوی گیاهان کوهی و در صدر آن‌ها آویشن می‌آید. همچنین با پیمودن این مسیر با پای پیاده، آسیب‌های لاستیک لندرور و نیسان بر طبیعت بسیار کاهش می‌یابد.

کوه دماوند

پس از رسیدن به مسجد صاحب الزمان، برای رسیدن به بارگاه سوم که محل شبمانی جبهه‌ی جنوبی است، 4 ساعت راه در پیش دارید. این بارگاه در ارتفاع 4200 متری قرار دارد که به تنهایی از 85 درصد مساحت ایران، ارتفاعی بالاتر دارد. با توجه به اینکه اکثر تیم‌ها، به همراه خود وسایل شبمانی دارند، در این محل، چهارپایانی وجود دارند که می‌توانید حمل بار خود را به آن‌ها بسپارید تا خسته نشوید!

کوه دماوند

اما اصل پیمایش دماوند در روز دوم است که باید از بارگاه سوم به سمت بالا حرکت کنید. با طی کردن هر 100 متر ارتفاع شما به دماوند نزدیک و نزدیک‌تر می‌شوید. این مسیر جذابیت‌هایی دارد که آبشار یخی و تپه‌های گوگردی جزو آن‌ها هستند.  آبشار یخی و تپه‌ای از جنس گوگرد از جذابیت‌های این مسیر است. در نهایت پس از حدود 7 ساعت پیمایش در این روز به قله خواهید رسید.

کوه دماوند

جبهه غربی

دسترسی به پایه صعود جبهه غربی مقداری پیچیده است و الزاماً باید با نیسان یا لندرور به آنجا برسید. این پایه‌ی صعود پارکینگ غربی نام دارد اما در اصل فقط مکانی صاف در ارتفاع 3400 متری است برای دور زدن خودروها و و به ندرت ماشینی در آن‌جا پارک است.

کوه دماوند

این مسیر تا پناهگاه سیمرغ در ارتفاع 4200 فاصله‌ی زیادی ندارد و حدود 3 ساعت طول می‌کشد تا به این پناهگاه برسید. پناهگاه سیمرغ پناهگاهی زیباست که دیدن غروب خورشید از آن بسیار خاطره انگیز است. و به سمت پناهگاه سیمرغ می‌روید. امتیاز این مسیر وجود آب در پناهگاه سیمرغ است و باید گفت این مسیر برای صعود بیشترین شیب را داشته و سخت‌ترین مسیر است. البته شیب زیاد مسیر را کوتاه می‌کند.

کوه دماوند

در بین تمام جبهه های دماوند، مسیر غربی با توجه به طلوع دیرهنگام آفتاب، سردتر است. شیب بیشتر این مسیر هم باعث می‌شود که بیدار شدن زودهنگام در صبح سردی قبل طلوع را بر جان کوهنوردان بنشاند. اما نباید از زیبایی‌های این مسیر از جمله سایه‌ی دماوند، نمای سد لار و دشت شقایق‌ها گذشت. در این مسیر بعد از طی حدود 8 ساعت به قله خواهید رسید.

کوه دماوند

جبهه شمال شرقی

این مسیر از جمله جذاب‌ترین مسیرهای صعود به دماوند است که از روستاهای ناندل، میانده و حاجی دلا در شمال شرق دماوند شروع می‌شود. هم برای این مسیر و هم برای مسیر شمالی باید به این مجموعه روستا رفت که خروجی آن از آمل 53 کیلومتر فاصله دارد. معمولاً از این روستاها تا گوسفندسرای گردنه سر در ارتفاع 2900 متری را با نیسان می‌پیمایند و ابتدای مسیر شمال شرقی گردنه سر است.

این مسیر تا محل شبمانی، نسبت به مسیرهای دیگر طولانی‌تر است و حدود 5 ساعت طول می‌کشد تا به پناهگاه تخت فریدون در ارتفاع 4400 متری برسید. در وسط این مسیر و در ارتفاع 4100 متری، دشت چمن قرار دارد که مکانی بسیار زیباست و آخرین جایی است که می‌تواندی آب بردارید.

کوه دماوند

اما مانند جبهات دیگر برای صعود به قله باید صبح زود بیدار شوید. همانطور که گفتیم، این مسیر بسیار زیباست و نمای دره‌ی مخوف یخار را همیشه دارید. پس از حدود 6 ساعت از حرکت از تخت فریدون به قله خواهید رسید.

کوه دماوند

همان حوالی دماوند

پارک ملی لار

پارک ملی لار شاید زیباترین و پر بازدیدترین جاذبه در حوالی دماوند باشد. منطقه لار در سال 1354 پارک ملی اعلام شد و از آن پس جز وقفه‌ای چند ساله توسط شورای عالی حفاظت محیط زیست منطقه شکار ممنوع اعلام شده است. منطقه حفاظت شده لار دارای یک سد بزرگ است که بخشی از آب شرب پایتخت را تامین می‌کند. بارش مناسب و ارتفاع بلند باعث شده تنوع زیستی و حیات‌وحش در لار بسیار غنی باشد. میزبانان اصلی منطقه لار عشایر کوچنده هستند که از دشت لار به عنوان ییلاق خود استفاده می‌کنند. برای رسیدن به پارک ملی لار باید جاده هراز را در پیش بگیرید. بعد از روستای پلور به سمت چپ بپیچید و پس ار بیست کیلومتر رانندگی به مقصد خواهید رسید. این پارک 30 هزار هکتار وسعت دارد و بین دو استان تهران و مازندران قرار گرفته است.

پارک ملی لار

آبشارهای منطقه

در سفرتان به دماوند، آبشارهای زیبای منطقه را فراموش نکنید. آبشار آینه‌رود در یک کیلومتری شرق شهر دماوند قرار دارد. این آبشار به علت رودخانه پر آب و ارتفاع بیست متری‌اش در میان گردشگران دماوند محلی مناسب برای استراحت و تفریح است. آبشار برف تنگه لار در دو کیلومتری شرق ملک‌چشمه قرار دارد. برای دیدن این آبشار باید به پارک ملی لار بروید و اگر قصد صعود به قله از جبهه غربی را دارید ناگزیر آن را خواهید دید. آبشار در تنگه‌ای صخره‌ای و دشتی سرسبز قرار دارد. آبشار جنگلک نیز با ارتفاعی سی متری در میان جنگل‌های بید شرق دماوند محصور است. برای دیدنش باید به هفت کیلومتری شرق شهر دماوند بروید. آنجا که رفتید بد نیست سری به آبشار کوچکتر گروبار بزنید. بی اغراق اینجا تکه‌ای از بهشت است.

آبشارهای منطقه

دوقلوهای تار وهویر از جذابیت‌های دماوند هستند که گردشگران بسیاری از شهر تهران در تعطیلات آخر هفته رهسپار آنجا می‌شوند. تار دریاچه بزرگتر است که پنجاه متر عمق و 1400 متر طول دارد. هویر کوچکتر است و تنها 15 متر عمق و 400 متر طول دارد. این دو دریاچه توسط کوه دوبرار از هم جدا شده‌اند. به علت ارتفاع بالای منطقه تابستان تنها فصلی است که می‌توانید از دیدار تار و هویر لذت ببرید. تنی به آب بزنید و ماهیگیری کنید. البته یادتان باشد ماهیگیری در این دو دریاچه تنها با چوب ماهیگیری ممکن است.

آبشارهای منطقه

نکات سفر

دماوند زیبا و دوست‌داشتنی است اما کوهی‌ست بسیار فریبکار. برای رفتن به دماوند باید خطرهای بسیاری را به جان بخرید. توصیه کی سفر این است حتماً در تابستان به دماوند سفر کنید در غیر اینصورت خطر ریزش بهمن، باران‌های سیل‌آسا، تگرگ‌های دانه سنگی، طوفان و سرمای خرد کننده دور از انتظار نیست. در تابستان که سفر کردید مراقب خزندگان دماوند باشید. البته خوشبختانه اکثر خزندگان دماوند سمی نیستند و می‌توان گفت بی‌آزارند. در ارتفاعات بالاتر خطر حیوانات وحشی کمتر می‌شود.

اگر کوه‌نورد آماتور هستید هیچ وقت برای صعود تنها اقدام نکنید. اگر گم شوید ممکن است چند روز طول بکشد تا انسانی دیگر ببینید. از یاد نبرید که با افزایش ارتفاع چگالی اکسیژن در هوا کاهش می‌یابد و برخی نمی‌توانند به سرعت به تغیرات ناگهانی اکسیژن عادت کنند و دچار سرگیجه و تهوع می‌شوند که به آن ارتفاع زدگی گفته می‌شود. در این حالت فوراً به مناطق کم ارتفاع‌تر برگردید. آب در دماوند حیاتی است و سرمای هوا مانع از تشنه شدن شما می‌شود. حتماً چند بطری آب همراه خود داشته باشید. خورشید هر روز در طی مسیر شرق به غربش، تابش طلایی‌اش را تنها به دامنه جنوبی دماوند می‌رساند. حتی‌الامکان این مسیر را برای صعود انتخاب کنید. به قله که رسیدید رو به سمت شمال بچرخانید. اگر خوش‌شانس باشید و هوا ابری نباشد، دریای خزر را با تمام عظمتش می‌بینید.

کوه دماوند

سخن آخر

در میان ملت‌ها، کوه‌ها همیشه نماد سرافرازی و مقاومت بوده‌اند. برخی از آن‌ها حتی به تقدس نیز رسیده‌اند، آرارات در ترکیه و فوجی در ژاپن از کوه‌های مقدس هستند. دماوند ما نیز از آنجا که نماد غرور و شکوهمندی تمدن باستانی ایران است، برای‌مان عزیز و قابل احترام است. شاید تنها در قله دماوند باشد که بتوان با چرخشی 360 درجه تمام فلات ایران را دید. بالا بروید و ببینید عظمت گیتی را.. ببینید که این مشت گره کرده‌ی زمین بر آسمان چه‌ها برای گفتن دارد..

چون گشت زمین ز جور گردون
سرد وسیه و خموش و آوند
بنواخت زخشم بر فلک مشت
آن مشت تویی، تو ای دماوند
دسته ها:
}