لطفا صبر کنید...

زیگورات چغازنبیل ؛ تصاویر ، آدرس و هرآنچه که باید بدانید !
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/02/21

زیگورات چغازنبیل به‌عنوان یکی از کهن‌ترین آثار تاریخی ایران و جهان، بسیار مورد توجّه باستان شناسان است و بعضی از آثار کشف شده از آن، در موزه های داخل و خارج به معرض نمایش درآمده‌اند. این بنا به همراه میدان نقش جهان اصفهان و مجموعه تخت جمشید ، اوّلین اثار تاریخی ایران بودند که در سال ۱۹۷۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند و دارای ارزشی استثنایی برای جهانیان هستند. چغازنبیل در اصل مجموعه‌ای از دیواره‌های عظیم است که در اطراف ویرانه‌های شهر مقدس یا نیایشگاه عیلامی ها به جا مانده است. 

زیگورات چغازنبیل

زیگورات چغازنبیل کجاست ؟

زیگورات چغازنبیل در نزدیکی شهر شوش قرار دارد و برای رسیدن به آن، سه راه کلّی وجود دارد.

راه اول مخصوص استان‌های شمالی کشور است، و از شهر شوش می‌گذرد. شوش بر سر راهِ بزرگ‌راه شماره‌ی ۳۷، در جنوب اندیمشک و شمال شهر اهواز قرار دارد. امّا پس از رسیدن به شوش، باید همان بزرگ‌راه شماره‌ی ۳۷ را به سمت اهواز ادامه دهید تا به خروجی هفت‌تپّه برسید. با وارد شدن به ابتدای جاده هفت تپّه، تابلوهای راهنما شما را به سمت زیگورات چغازنبیل هدایت می‌کنند.

راه دوم مخصوص استان‌های مرکزی و جنوبی کشور است که از شوشتر می‌گذرد. شهر شوشتر در شرق مجموعه و بر روی بزرگ‌راه شماره‌ی ۳۹ قرار دارد. فاصله‌ی این شهر تا مجموعه، ۴۵ کیلومتر است.

اما راه سوم بیش‌تر مخصوص شهرهای جنوبی خودِ استان خوزستان و کلِّ خطِّ ساحلی جنوب ایران است. برای پیمودن این مسیر، بهتر است از اهواز، بزرگ‌راه شماره‌ی ۳۷ را به سمت شوش پیش بگیرید و ادامه‌ی راه را مانند راه دسترسی اول ادامه دهید.

ناگفته نماند که شوش بر سر راه‌آهن سراسری هم قرار دارد و دسترسی به مجموعه‌ی زیگورات چغازنبیل از طریق قطار هم ممکن است.

نامگذاری و جایگاه زیگورات چغازنبیل در ادبیات فارسی

زیگورات کلمه‌ای آکدّی و سامی است. در زبان‌های باستانی بین‌النهرین، (زقوره) به معنای قلّه‌ی کوه یا مکانی مرتفع است. این بنا توسّط پادشاه عیلامی، تونتاش، ساخته شده است و اسم باستانی آن، به تأیید جین بوترو، باستان‌شناس فرانسوی، دوراونتاش به معنی شهر اونتاش بوده است؛ امّا امروزه در فارسی، چغازنبیل نام گرفته است. ساکنان محلّی به تپه‌هایی که نامتعارف باشند و شکلی طبیعی نداشته باشند، چغا می‌گویند و اسم چغازنبیل به معنای تپه‌ای است که به زنبیل شباهت داشته باشد. نمونه‌های دیگری از این نام‌گذاری در گویش محلّی این منطقه وجود دارد، مانند چغامیش و چغاپَهن.

مطابقت مجموعه زیگورات چغازنبیل با معیارهای یونسکو

زیگورات چغازنبیل با دو مورد از معیارهای یونسکو مطابقت دارد:

معیار شماره ۳

خرابه‌های باقی‌مانده از زیگورات چغازنبیل، در کنار شهر تاریخی شوش، تنها شواهد موجود از معماریِ دوره‌های میانی امپراطوری عیلامی (۱۴۰۰ تا ۱۱۰۰ ق.م) است.

معیار شماره ۴

زیگورات چغازنبیل، از نظر ماندگاری، بزرگ‌ترین بنا در نوع خود، در خارج از محدوده‌ی بین النهرین تا به امروز است.

زیگورات چغازنبیل

این اثر که در اوج شکوه و قدمت است ، زیگورات چغازنبیل نام دارد

زیگورات چغازنبیل در واقع دیواره‌هایی عظیم است که نیایشگاه عیلامیان را از سایر نقاط شهر جدا می‌کرده است. تاریخ ساخت این بنا به  ۱۲۵۰ سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد. این بنای باشکوه تنها اثر به جا مانده از شهر دوراونتش است که به دستور اونتاش‌گال، پادشاه عیلامی ‌در حال ساخت بوده، امّا با حمله‌ی آشوریان، نا‌تمام مانده است که باستان‌شناسان این مسئله را از آجرهای استفاده نشده در اطراف آن  دریافته‌اند.

این مجموعه، یک زیگورات بسیار منحصربه‌فرد دارد، همان‌طور که در بخش‌های قبل بیان شد، زیگورات به معنای جایی مرتفع و کوه مانند است. هدف از ساخت این بنا، عبادت خدایان عیلامی، اینشوشیناک و ناپیریشا بوده و بزرگ‌ترین زیگورات دنیا در خارج از بین‌النهرین است. نکته‌ی جالبی که در مورد زیگورات چغازنبیل وجود دارد این است که نسبت به سایر بناهای هرمی‌شکلِ مشابه خود، سالم‌تر مانده است. اهمیت زیگورات چغازنبیل در این است که نشان‌دهنده‌ی عقاید، فرهنگ و سنّت‌های قبیله‌ای یکی از کهن‌ترین تمدن‌های ایرانی است. تمام دانسته‌های ما از سبک معماری عیلامی (۱۴۰۰ تا ۱۱۰۰ ق.م) از چغازنبیل و مجموعه‌ی شوش به‌دست آمده است.

زیگورات چغازنبیل

مجموعه زیگورات چغازنبیل در منطقه‌ای وسیع و خشک قرار دارد که منظره‌ای بسیار زیبا به سمت رودخانه‌ی دز و جنگل‌های اطرافش دارد. این شهر چون ناتمام مانده، هیچ سکنه‌ای جز چند پیشوای مذهبی عیلامی نداشته است.

زیگورات چغازنبیل سه دیواره‌ی عظیم است که درون یکدیگر قرار دارند. هر کدام از این دیواره‌ها با هدف و معماری خاصی بنا شده‌اند.

خارجی‌ترین دیوار مجموعه که بصورت کامل ساخته شده است، ۴ کیلومتر طول دارد و هدف از ساخت آن، جدا کردن خانواده‌های برجسته و خاندان سلطنتی از مردم عادی بوده است. در پشت این دیوارها، نشانه‌هایی از ۳ قصر دیده می‌شود که یکی از آن‌ها به یک آرامگاه شباهت دارد که اجساد خاندان سلطنتی را درون سازه‌هایی از جنس آجر در بر گرفته‌است.

زیگورات چغازنبیل

دیوار دوم با فاصله‌ی نسبتاً زیادی از دیوار اول، درون آن قرار دارد و معبد مهم عیلامی‌ها را در برگرفته است.

دیوار سوم درونی‌ترین دیواری است که عیلامیان مجال ساخت آن را داشته‌اند و خود زیگورات را در برگرفته است.

هر دیوار زیگورات ۱۰۵ متر طول و ۵۳ متر ارتفاع داشته است، امّا ارتفاع کنونی آن، ۲۵ متر است که درون آن یک معبد قرار گرفته است. بر روی برخی از خشت‌های زیگورات، به زبان‌های عیلامی و آکدّی، اسامی خدایان نوشته شده است.

زیگورات چغازنبیل

مطالعه‌ی زیگورات و سایر اجزای این مجموعه‌ی باستانی مانند معابد، اتاق‌ها، قصرها و منابع آب، اطلاعات و دانش زیادی در مورد تمدّن عیلامی‌ها به‌دست دانشمندان داده است. علاوه بر این، همواره این ادّعا نیز مطرح بوده که دنباله‌ی فرهنگ عیلامی را در دوران هخامنشیان باید جُست، تمدّنی که چهره‌ی دنیا را برای همیشه تغییر داد.

همان حوالی زیگورات چغازنبیل

برای رسیدن به زیگورات چغازنبیل چاره‌ای جز عبور از شوش یا شوشتر ندارید. در هر کدام از این دو شهر، دو نمونه‌ی دیگر از میراث جهانی یونسکو وجود دارد که غنای تاریخی این منطقه را رقم زده‌اند. توصیه‌ی کی سفر این است که در هنگام بازدید از زیگورات چغازنبیل حتماً سری هم به این دو شهر و سایر جاذبه‌هایی که در اطراف چغازنبیل قرار دارند، بزنید.

شهر شوش

این شهر به‌عنوان یکی از قدیمی‌‌ترین سکونتگاه‌های جهان، تاریخی غنی دارد و طبق اسناد به‌دست آمده،‌‌ یکی از کهن‌‌ترین شهرهای ایران است. شوش از گذشته مرکز و مهد شکوفایی تمدّن‌های بسیاری بوده‌‌ که از بین آن­ها می‌توان به تمدّن عیلامی و هخامنشی اشاره کرد‌‌. مجموعه‌ی تاریخی شوش در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است و بخش‌های مختلفی از جمله کاخ آپادانا، تپّه‌های باستانی شوش و کاخ شاوور را در خود جای داده است.

شهر شوش

شهر شوشتر

شوشتر نیز شهری قدیمی است که در فاصله‌ی ۴۵ کیلومتری شرق زیگورات چغازنبیل قرار دارد. در دل این شهر یکی از شاهکارهای مهندسی دوران ساسانی و عجایب میراث جهانی یونسکو قرار دارد، سازه های هیدرولیکی شوشتر است. این مجموعه، سازه‌ها، بندها و پل‌های متعدّدی دارد که هر کدام یادگاری از تاریخ غنی ایران است.

شهر شوشتر

کاخ شاوور

کاخ شاوور یا هدیش، یکی دیگر از آثار تاریخی شوش است که در اصل یک تالار باشکوه خشتی با ۶۴ ستون سنگی است. این کاخ در سال ۱۳۴۷ در حاشیه‌ی غربی رودخانه‌ی شاوور، در هنگام یک عملیات عمرانی کشف شد. بر دیواره‌های کاخ شاوور چند نقش برجسته‌ی سنگی دیده می‌شود که نگهبانان نیزه‌دار و خدمت‌گزاران را در حال حملِ ظروفِ غذا نشان می‌دهد.

کاخ شاوور

پناهگاه حیات‌وحش کرخه

این پناهگاه در دهه‌ی ۱۳۳۰ بعد از دیده شدن گونه‌ی نادر گوزن‌های زرد در مراتع آن، در ابتدا به‌عنوان پارک وحش و بعد‌ها با عنوان پناهگاه حیات‌وحش و منطقه‌ی ممنوعه شناخته شد. در این محدوده، جنگل‌های زیبایی مثل‌‌ «جنگل قلعه‌نصیر» قرار گرفته است؛ جنگلی با طبیعتی شاداب و چشم‌اندازی دیدنی که جلوه‌ای خاص به این پارک بخشیده است.‌‌ سرچشمه‌ی رودخانه شاوور را هم می‌توان در این منطقه یافت.

پناهگاه حیات‌وحش کرخه

سخن آخر

خطّه‌ی خوزستان پر از آثار تاریخی و باستانی است، مجموعه‌ی چغازنبیل نیز یکی از همین آثار گران‌بها است. این زیگورات اولین اثر ایرانی است که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده. چغازنبیل یکی از نخستین پیشنهادهای کی سفر برای گردشگران خوش‌سفر و خوش سلیقه است، مقصدی استثنایی که تاریخ را با واقعیت درآمیخته و طبع مشکل‌پسندتان را راضی می‌کند.

دسته ها:
}