لطفا صبر کنید...

بازار تبریز - هر آنچه که باید در مورد آن بدانید
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/01/31

از گذشته فلات ایران برای اقوام مختلف جاذبه‌های فراوانی داشته است. یکی از مهمترین جاذبه‌های این سرزمین، قرار داشتن در مسیر تجارت بین مشرق زمین (به مرکزیت چین) و مغرب زمین (به مرکزیت روم) بوده است. جاده‌ی تاریخی ابریشم که یکی از مسیرهای اصلی تجارت جهانی در طول تاریخ بوده، از ایران عبور می‌کرده است.

بنابراین تجارت و بازرگانی همواره یکی از مشاغل اصلی ایرانیان و بازارهای ایرانی همیشه پر رونق بوده‌ است. در شهرهای مختلف ایران شکلی از بازارهای آجری وجود دارد که در دوره‌های تاریخی مختلفی ساخته شده‌اند. یکی از این بازارهای آجری، بازار تبریز است که برای سال‌ها مهم‌ترین شهر ایران از لحاظ تجاری و اقتصادی محسوب می‌شده و بازار آن قدمتی به درازای تاریخ دارد.

در مورد تاریخ ساخت این بازار، نظری قاطع وجود ندارد بلکه گفته می‌شود در طول سال‌ها تکمیل شده است. این مجموعه، بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده‌ی جهان است که مساحتی حدود ۱ کیلومتر مربع دارد. در سال ۲۰۱۰ این اثر ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. در کی سفر قصد داریم از این مجموعه‌ی بی‌نظیر دیدن کنیم و شما را هم مثل همیشه همراه ما هستید.

بازار تبریز

لازم به ذکر است که شهر تبریز و جاذبه های آن در نوشته‎ای جداگانه با عنوان معرفی شهر تبریز به همراه جاذبه های طبیعی و گردشگری و سوغات تبریز ، معرفی و تشریح شده‎اند. پیشنهاد می کنیم که اگر به این شهر سفر کردید، حتما از پارک شاه گلی یا ایل گلی دیدن نمایید.

راه دسترسی به بازار تبریز

مجموعه‌ بازارِ تاریخی تبریز، در شهر زیبای تبریز، در شمالِ غربی ایران قرار دارد. شهر تبریز در انتهای آزادراه شماره‌ی ۲ قرار دارد و دسترسی به آن از اکثر مناطق جنوبی، شرقی و شمالی کشور به راحتی صورت می‌گیرد. دسترسی به تبریز از استان‌های ایلام، کرمانشاه و کردستان از طریق بزرگ‌راه شماره‌ی ۲۱، و از ارومیه و اردبیل شهرهای اطراف آن‌ها از بزرگ‌راه شماره‌ی ۱۶ میسر است؛ چراکه تبریز در مسیر این بزرگ‌راه قرار دارد.

قطارهایی هم با درجه‌بندی‌هایِ مختلف در مسیر ریلیِ تبریز تردُّد دارند؛ مسیر تهران ـ تبریز هم با این قطارها حدوداً ۱۲ ساعت طول می‌کشد.

فرودگاه بین‌المللی شهید مدنی تبریز، بزرگ‌ترین فرودگاه منطقه‌ی شمال‌غرب ایران است و قدمت آن به سال ۱۳۲۹ می‌رسد. در سال، حدود ۱۴ هزار پرواز در این فرودگاه به مقاصد مختلف داخلی و خارجی انجام می‌شود. پروازهای خارجی تبریز به شهرهای استانبول، دبی، هامبورگ، دمشق، بغداد، مدینه، جدّه ، باکو، نجف، تفلیس و وان برقرار است؛ در ایّام ویژه‌ی سال مانند نوروز، پروازهای فوق‌العاده‌ی دیگری هم به این لیست اضافه می‌شود.

مطابقت بازار تبریز با معیارهای یونسکو

مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز با سه مورد از معیارهای دهگانه‌ی یونسکو مطابقت دارد:

معیار شماره‌ی ۲

این مجموعه یکی از مهم‌ترین مراکز داد و ستد اقتصادی و فرهنگی در آسیا و جهان در بازه‌ی قرون ۱۲ تا ۱۸ میلادی بود؛ دلیل این امر را می‌توان قرار داشتن تبریز در مسیر جاده‌ی تجاری ابریشم برشمرد. بازار تبریز مثالی منحصربه‌فرد از معماری یک فضای تجاریِ شهری است که در ساختمان‌ها و فضاهای به‌هم‌پیوسته‌ی خود نمود پیدا کرده است. بازار، یکی از بهترین ساختارهای اجتماعی ـ اقتصادی است و پیچیدگی و ساختارمندی آن نمایش‌دهنده‌ی ثروت و قدرت شهر تبریز در سنت‌های تجاری و فرهنگی است.

بازار تبریز

معیار شماره‌ی ۳

این بازار شاهدی بر حضور یکی از بزرگ‌ترین و کامل‌ترین بازارهای اجتماعی ـ اقتصادی در دنیاست. بازار تاریخی تبریز یک مجموعه‌ی اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و مذهبی است که یک تمدن را معرفی می‌کند که هنوز هم پویا و پابرجاست. به خاطر موقعیت مکانی استراتژیک، تجارت و معافیت مالیاتی، در طول قرن‌ها، در بازار تبریز یک سیستم فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شکل گرفته است که ساختارهای معماری، دستگاه‌ها، حرفه‌ها و افرادی از فرهنگ‌های مختلف را درون محیط خود جمع کرده است.

بازار تبریز

معیار شماره‌ی ۴

بازار تبریز مثالی جامع از یک مجموعه‌ی شهری به‌هم‌پیوسته است که کاربردهای زیادی داشته است و ساختارها و فضاهای معماری درون آن هرکدام به نحوی به فعالیت‌های اقتصادی مرتبط شده‌اند. در این مجموعه ساختمان‌های زیادی در فضایی به هم‌چسبیده قرار گرفته‌اند که در نهایت یک مجموعه‌ی واحد را پدید آورده‌اند.

بازار تبریز

بازار تاریخی تبریز ، نمونه‌ ای از شهری کوچک و کامل

مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز از سه مکان تاریخی تشکیل شده است؛ این بناها عبارت‌اند از بازار مرکزی و تاریخی تبریز، مسجد جامع کبود و محلّه‌ی قدیمی سرخاب تبریز. ما در کی سفر سعی داریم تا تمام این آثار و جاذبه‌ها را برای شما شرح دهیم تا هیچ‌کدام از دیدنی‌ها را در سفرتان از دست ندهید. پس در این‌جا هرکدام از قسمت‌های مختلف بازار تبریز را به‌صورت جداگانه معرفی می‌کنیم.

بازار تاریخی تبریز

یک کیلومتر مربع بنا، ۵۵۰۰ حجره، ۳۰ مسجد تاریخی و ۱۲ مدرسه‌ی علمیّه، خود گویای بزرگی و عظمت بازار تبریز است. علاوه بر این‌ها باید به وجود تعداد بی‌شماری کاروانسرا، تیمچه، سراها، دالان‌ها، حمام‌های تاریخی و قدیمی اشاره کرد که این بازار را تشکیل داده‌اند. از پیشینه‌ی‌ تاریخیِ بازار، اولین تاریخ ساخت و گذاشتن سنگ بنای آن اطّلاعات چندانی در دست نیست، امّا اسنادی تاریخی تا قرن چهارم هجری بر جای مانده که از رونق این بازار گفته‌اند. نامِ بازار تبریز در آثار جهانگردانی مانند ابن‌بطوطه، مارکوپولو و یاقوت حِمَوی نیز به چشم می‌خورد که همگی رونق و وسعتش را ستوده‌اند.

این بازار در زمان عباس میرزا مرکز تجارت انگلیسی‌ها شد. پیش‌تر از دوره‌ی قاجار هم به‌خاطر قرار داشتن تبریز در مسیر جاده‌ی ابریشم، کاروان‌های آسیایی، آفریقایی و اروپایی در این بازار داد و ستد می‌کردند. حجم معاملات در بازار تبریز آن‌قدر بالا بود که علاوه بر واحد پول ایران، واحدهای پولی سایر کشورها نیز در این بازار رواج داشته است. این بازار مدّت‌ها از بازار تهران در تجارت پیشی گرفت و ۲۵ تا ۳۳ درصد حجم مراودات تجاری کشور را به تنهایی بر عهده داشت.

بازار تبریز

معماری بنا، آجری با طاق‌ها و گنبد‌های بزرگ و زیبایی است که در سه طبقه ساخته شده. هرچند این بازار هم از گزند زلزله‌ی سال ۱۱۵۸ ه‍.ش تبریز در امان نماند و قدمت بنایی که در حال حاضر از آن باقی مانده است به اواخر دوره‌ی زندیّه و اوایل قاجار می‌رسد. از مهم‌ترین بناها و بخش‌های بازار تبریز می­توان به بازار مظفّریّه (بازار فرش فروشان) اشاره کرد که در زمان ولیعهدی مظفرالدّین شاه ساخته شده است و هنوز نیز مرکز عمده‌ی تجارت فرش و صادرات آن به کشور‌های مختلف است.

مسجد کبود

مسجد کبود یا مسجد جهانشاه با کاشی‌کاری‌های معرَّقِ لاجوردی و سقفی با ترکیبِ طلا و لاجورد به فیروزه‌ی‌ جهان اسلام معروف است. این بنا، بر اساسِ کتیبه‌ای که بر سَردَرِ مسجد نقش بسته است، در سال ۸۷۰ هجری و با نظارت جان بیگم خاتون، همسرِ جها‌نشاه بن قرایوسف قره قویونلو، در دوران حکومت قره‌ قویونلوها ساخته شده است. مسجد کبود تنها بنای به‌جامانده از قره قویونلو‌ها در تبریز است، امّا به تنهایی هنر و شکوه آن دوران را نشان می‌دهد.

مسجد کبود، در گذشته بخشی از یک مجموعه‌ی بزرگ‌تر به نام مظفریّه محسوب می‌شُد. مجموعه‌ی‌ مظفریّه غیر از مسجد دارای مدرسه، خانقاه، کتابخانه و… بوده امّا با گذشت زمان (حدوداً ۶۰۰ سال از ساخت بنا) و زلزله‌ی سال ۱۱۵۸ ه‍.ش تبریز، متأسفانه فقط مسجد کبود از آن به جا مانده است.

بازار تبریز

محله‌ قدیمی سرخاب تبریز

سُرخابْ یکی از محلّه‌های بزرگ و قدیمی شهر تبریز است. این محلّه در شمال شهر و در حوزه‌ی استحفاظی منطقه‌ی ۱ شهرداری تبریز قرار دارد. محلّه‌ی سرخاب در جوار کوه عون بن علی واقع شده و آثار تاریخی زیادی چون خانه‌ی تاریخی شربت‌اوغلی، رَبع رشیدی و… را در خود جای داده است.

بازار تبریز

همان حوالی بازار تبریز

تبریز یکی از مهم‌ترین شهرهای ایران در طول تاریخ بوده و همین امر باعث وجود بناها و جاذبه‌های فراوان دیگری در آن شده است. این شهر علاوه بر تاریخی غنی، طبیعتی بی‌نظیر دارد که با وجود رشد صنعتی شهر، باز هم پاکی و زیبایی خود را حفظ کرده است. قرار داشتن تبریز در یک منطقه‌ی کوهستانی، از این شهر یک زیست بوم منحصربه‌فرد نیز ساخته است.

ما در کی سفر قصد داریم بهترین سفرها را به شما پیشنهاد دهیم. بازدید از بازار تاریخی تبریز یک دستاورد ارزشمند برای هر گردشگری است؛ اما سفر به تبریز کامل‌ترین و بهترین نوع سفر است. باغ گلستان، پارک ایل‌گلی ، باغلارباغی ، تالاب قوریگل، کوه‌ های رنگی آلاداغ لار ، روستا و دره لیقوان ، کویر قوم تپه ، دریاچه قوچ گلی داغی ، قلعه بابک و آبشار اسکندر از جاذبه‌های این شهر و اطراف آن هستند که رسیدن به آن‌ها از تبریز زمان زیادی از شما نمی گیرد.

درون شهر تبریز هم پیشنهاد می‌کنیم از آثاری چون عمارت شهرداری، رَبع رشیدی، ارگ علیشاه، برج آتش‌نشانی، برج خلعت‌پوشان، مقبرة‌الشعرا، مقبره‌ی دوکمال، حمام نوبر و خانه‌های تاریخی تبریز دیدن کنید. در ادامه چند نمونه از این جاذبه‌های دیدنی را به شما معرفی می‌کنیم. با کی سفر قدم بردارید، قدمی تا تبریز…

بازار تبریز

ایل گلی یا شاه گلی تبریز

بنای تاریخی ایل گلی، که در قدیم به «شاه گلی» شهرت داشت، یکی دیگر ازآثار ارزشمند تاریخی تبریز محسوب می‌شود. برای پی بُردن به قدمت ساخت بنای ایل گلی باید به زمان حکم‌رانی آق‌قویونلوها بازگردیم که از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین منبع ذخیره‌ی آب شهر استفاده می‌کردند. در زمان حکومت صفویان، این دریاچه‌ی پر از آب، از شن و ماسه خالی شد و یک دیوار سنگی به دور آن کشیده شد. در زمان حکومت قاجار، تغییرات جدیدی در این میدان رُخ داد تا به شکل امروزی‌اش نزدیک‌تر شود.

در این زمان، خیابان‌هایی در اطرافِ آن ایجاد شد و در آن نهال‌های زیادی کاشته شد؛ امّا در نهایت، در زمان سلطنت پهلوی، این بنا به‌طور کامل ساخته شد و سرتاسر فضا پر از درخت و گل‌های زیبا شد؛ این روزها ایل گلی به یک مکان تفریحی و گردشگری بکر تبدیل شده است. بنای ساخته شده در وسط استخر دریاچه‌ی ایل گلی به‌عنوان تالار استفاده می‌شود که با چشم‌اندازی باشکوه، پذیرای مسافران و گردشگران است.

بازار تبریز

کوه‌ های رنگی آلاداغ لار

این کوه ها قدمتی ۱۵ میلیون ساله دارند و در ۲۵ کیلومتری شمال شرقی تبریز می‌توان یافتشان. آلاداغ لار دفتر نقاشی تبریز است، رنگ‌های مسی، زرد، سرخ، سفید و سبز این کوه‌ها در نوع خود بی‌نظیرند و همیشه عدّه‌ی زیادی را برای عکاسی جذب خودشان می‌کنند.

بازار تبریز

روستا و دره لیقوان

در ۳۶ کیلومتری شرق تبریز، درّه‌ای با آب‌وهوای خنک و محیطی سرسبز قرار گرفته است که به دره لیقوان یا دره‌ بهشت شهرت دارد. این دره که آب‌گرم‌های زیادی هم دارد، در دامنه‌‌ی رشته‌کوه‌های سهند و در کنار مهران‌رود واقع شده است و در نزدیکی آن روستای لیقوان نیز قرار گرفته که پنیرش در تمام ایران معروف است.

بازار تبریز

ربع رشیدی

در قرن ۷ هجری قمری، به دستور خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی که وزیر غازان خان بود، عمارتی عظیم در تبریز ساخته شد که به ربع رشیدی شهرت یافت. در این بنای پهناور قسمت‌هایی چون بیمارستان، کاروانسرا، مسجد، مدارس عالی و… قرار داشته اما کاربرد اصلی آن به‌عنوان دانشگاه و مرکزی علمی بوده است که حدود ۶ هزار دانشجو در علوم مختلف در آن تحصیل می‌کرده‌اند. در حال حاضر فقط بقایای این بنا باقی مانده است که در انتهای محلّه‌ی ششگلان و در دامنه‌ی کوه سرخاب می‌توانید به دیدن آن بروید.

بازار تبریز

مقبرة الشعرا

از قرن ششم هجری به بعد، شاعران، عارفان و ادیبان زیادی به تبریز رفت و آمد داشته‌اند که همگی در محوطه‌ای به نام مقبرة الشعرا دفن شده‌اند. طبق اسناد تاریخی، در این گورستان، حدود ۴۰۰ نفر از مشاهیر ایرانی و از سایر سرزمین‌ها دفن شده‌اند.

بازار تبریز

خانه‌ استاد شهریار

خانه‌ شهریار تبریزی در مقصودیّه‌ی‌ تبریز، سومین خانه‌‌‌ی او بوده که ۲۰ سال آخر عمرش را در آن گذرانده است. این خانه در سال ۱۳۴۷ ساخته شده و تا سال ۱۳۶۷ خود شهریار در آن زندگی کرده است. ‌خانه‌ی استاد شهریار که با نام موزه‌ی‌ ادبی شهریار نیز شناخته می‌شود، این روزها میراث‌دارِ اوست و حدوداً ۵۰۰ قطعه از لوازم او هنوز در این خانه نگهداری می‌شود. لوازم شخصی استاد، دست‌خط‌هایش، آلبوم عکس‌ها و جوایزش، سه تار ِ قدیمی او و قرآنی که شهریار به خطِّ نسخ نگاشته، هنوز هم در این خانه قرار دارند. این خانه در سال ۱۳۹۳ به‌عنوان موزه‌ی‌ برتر کشور معرفی شد.

بازار تبریز

سخن آخر

این سه مکان تاریخی باهم مجموعه‌ تاریخی بازار تبریز را تشکیل داده‌اند که در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. بازار سرپوشیده‌ی تبریز شکل تکامل یافته‌ی بازار ایرانی است، نمودی از بازار سرپوشیده‌ی ایرانی که در همه‌ جای ایران یافت می‌شود، امّا بازار تبریز با وسعت و پیشینه‌ی مثال نزدنی‌اش جای خود را دارد! کی سفر با افتخار این مجموعه را به شما معرفی می‌کند، به امید آن‌که بتوانیم سهمی کوچک در لذّت بردن شما از سفرتان داشته باشیم. اگر به سمت غرب سفر می‎کنید، پیشنهاد می‎کنیم که تخت سلیمان ، بیستون ، آثار ارمنیان در ایران و بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی را که از آثار جهانی یونسکو هستند نیز بازدید نمایید.

دسته ها:
}