لطفا صبر کنید...

راهنمای سفر به طبس ؛ بهشت گمشده در دل کویر
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/04/01

راهنمای سفر به طبس ؛ بهشت گمشده در دل کویر را در اینجا بخوانید. کی سفر هر آنچه قبل از سفر را که باید بدانید در این مطلب آورده است. طبس شهری است در فلات مرکزی ایران که از جمعیّت اندکی برخوردار است و باآنکه شهری کوچک به‌حساب می­آید، تاریخ و فرهنگی بزرگ دارد. از قدیم‌الایام تا به امروز، طبس مانند کشتیِ نجات، در میان کویر مرکزی ایران، پذیرای مهمانان خسته از راه بوده است. این شهر در گذشته، شهری بزرگ و باشکوه محسوب می­شد؛ امّا امروزه تنها شهری است از توابع استان خراسان جنوبی که چهل هزار نفر جمعیّت دارد.

مردم شهر طبس همگی به زبان فارسی صحبت می‌کنند، به‌جز اهالی روستای کوچکی به نام کریت که زبانشان از عهد باستان به یادگار مانده و یادگار زبان فارسی میانه (زبان پهلوی) است. مورّخان و باستان­شناسان بر این باوراند که بنای شهری به این عظمت، آن‌هم در میان کویرِ بی­انتهایِ شرقِ کشور، از معجزات تمدن ایرانی است. طبس یکی از غریب­ترین و مهجورترین شهرهای ایران است که یکّه و تنها در میان کویر قرار دارد و فاصله­‎ی آن تا فردوس ، نزدیک‌ترین شهر به طبس، ۲۲۰ کیلومتر است. راهنمای سفر به فردوس را در اینجا بخوانید .

راهنمای سفر به طبس

راه های دسترسی به طبس

مسیر جاده ­ایمنتهی به طبس

طبس غربی‌ترین شهر استان خراسان جنوبی محسوب می‌شود و سه مسیر دسترسی مهم دارد. راهی که از طریق فردوس به مشهد متصل می­‎شود و ۵۴۰ کیلومتر تا مشهد ( راهنمای سفر به مشهد ) فاصله دارد. مسیری که از طریق دیهوک به بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی می‌رود و تا بیرجند ۲۷۰ کیلومتر فاصله دارد؛ و مسیر دیگر مسیری ­ست که از طریق شهر رباط به یزد منتهی می­شود و ۳۶۰ کیلومتر تا یزد فاصله‌ی آن است.

پرواز به طبس

بهترین راه برای سفر به طبس سفر هوایی به فرودگاه طبس است که همه‌روزه به شهرهای بزرگ ایران پرواز دارد.

جغرافیای طبس

آب و هوای طبس

بیابان به‌جایی گفته می‌شود که بارندگی در آن سالانه کمتر از پنجاه میلی‌متر است؛ اما کویر به بیابانی گفته می‌شود که خاک رُسی بسیار شور دارد، طوری که رشد گیاه در آن ممکن نیست. با توجّه به جغرافیای طبیعی طبس می‌توان گفت این شهر از جانب شرق ناحیه بیابانی ست و از جانب غرب توسط کویر احاطه‌شده است. با کویرهای اطراف طبس آشنا شوید . طبس به‌واسطه‌ی کویری بودن روزهایی بسیار گرم و شب‌هایی بسیار سرد دارد. در شرق طبس رشته‌کوهی به نام «کوه‌شتری» قرار دارد که اندکی موجب تلطیف هوای طبس می­‎شود. اگر این رشته‌کوه کوچک را نادیده بگیریم، طبس در بیابانی صاف و هموار قرارگرفته است.

راهنمای سفر به طبس

پوشش جانوری منطقه طبس

پناهگاه حیات‌وحش نایبندان، بزرگ‌ترین پناهگاه حیات‌وحش ایران، در جنوب طبس قرارگرفته است. این پناهگاه به دلیل قرار گرفتن در مرکز دشت کویر تقریباً غیرقابل‌دسترس است و وجود دو کوه نسبتاً بلند در این پناهگاه، باعث شده است که آب کافی برای جانوران این منطقه وجود داشته باشد. پناهگاه حیات‌وحش نایبندان زیستگاه برخی از نادرترین جانوران فلات مرکزی ایران محسوب می­شود. از همه مهم‌تر یوزپلنگ ایرانی (آسیایی) است که سال­ها تصوّر می‌شد نسل آن منقرض‌شده است، امّا امروزه برخی از یوزهای ایرانی به‌دوراز تهدید شکارچیان در این پناهگاه زندگی می‌کنند.

علاوه بر آن، سه گونه­ی نادر از کفتارهای راه‌راه، شاه روباه و نوعی آهو به نام جبیر در این پناهگاه دیده‌شده‌اند. ردّپایی از حضور پلنگ نیز در پناهگاه وجود دارد. روی‌هم‌رفته نایبندان زیستگاه صدها جانور کمیاب بومی ایران ازجمله گربه شنی، قوچ، کل‌ و بز، سیاه‌گوش، شغال، تشی، خارپشت ایرانی، بالابان، عقاب طلایی، خرگوش صحرایی و سنقر خاکستری است که این منطقه را ازنظر غنای گونه‌های جانوری در قارّه­ی آسیا متفاوت کرده است. در کنار این­ها ۱۷۷ گونه­ی گیاهی کمیاب نیز در این پناهگاه زندگی می‌کنند که به گفته‌ی کارشناسان صدها گونه‌ی دیگر نیز وجود دارند که هنوز شناسایی نشده‌اند. برای سفر به این پناهگاه می‌بایست صد کیلومتر به سمت جنوب در جهت طبس به سمت کرمان بروید. طبیعت زیبایی که انتظارتان را می‌کشد، قطعاً ارزش این زحمت را دارد.

راهنمای سفر به طبس

جاذبه­ های طبیعی طبس را ببینید!

ژئوپارک طبس

شهرستان طبس از ویژگی‌های زمین‌شناختی منحصربه­فردی برخوردار است. وجود معادن عظیم زغال‌سنگ در طبس این نکته را تائید می­کند که طبس در گذشته سراسر جنگل بوده است. وجود کوه‌ها، سنگ‌های رسوبی حیرت‌انگیز و چشمه‌های آبگرم فراوان طبس را به مکانی ایده آل برای دوستداران طبیعت و زمین‌شناسی تبدیل کرده است. ژئوپارک طبس بیش از ۵۰ ژئوسایت کوچک‌تر را شامل می­شود که مهم‌ترین آن­ها «کال جنی» نام دارد و نزد مردم محلّی این نام با داستان‌ها و افسانه‌های بسیاری گره‌خورده است. ژئوپارک طبس به‌عنوان سومین پارک زمین‌شناسی ایران، پس از ژئوپارک قشم و ارس در نوبت ثبت در فهرست آثار طبیعی یونسکو قرار دارد.

راهنمای سفر به طبس

کال جنی

«کال» در اصطلاح مردم بومی منطقه، به معنی درّه است و کال جنی به معنای «درّه­ی جن‌ها». اگر از این دره بازدید کنید متوجّه می‌شوید که این اسم‌گذاری بی‌دلیل نبوده است؛ چراکه این درّه، مکانی بسیار دلگیر و ترسناک به نظر می­رسد. بااین‌همه، حتماً متعجب می­شوید اگر بفهمید این درّه محلِّ سکونت هم بشر بوده است! کال جنی را می‌توان نمونه‌ای کوچک از «گرند کانیون» در آمریکا دانست. گویا در گذشته‌های دور رودخانه‌ای پر آب و خروشان از این مکان رد می­شده و فرسایش حاصل از آن، زمین را به عمق پنجاه متر شخم زده است. برخلاف بیابان‌های اطراف که در طول سال رنگ باران را هم نمی­بینند، این مکان پر از آب و آبشار است.

دره مانند راهرویی باریک است که دو طرف آن را تخته‌سنگ‌های مرتفعی در برگرفته‌اند. در ابتدای درّه متوجّه چاه‌هایی می‌شوید که در دل‌سنگ کنده و ایجادشده‌اند. اگر اهل ماجراجویی باشید و راهنمایی اهل‌فن همراهتان باشد، می‌توانید پایین رفتن از یکی از این چاه­ها را تجربه کنید. در ادامه به راهرویی باریک برمی‌خورید که خود به چند اتاق کوچک و تاریک منتهی می-شود. گویا این مکان محل بست‌نشینی زرتشتیان بوده که از شلوغی می‌گریختند و در اینجا به راز و نیاز با خالقشان می‌پرداختند. زیبایی‌های طبیعی و جاذبه‌های تاریخی در کال جنی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا مکانی بسیار ایده آل برای گردشگری فراهم شود. دره جن‌ها در سی کیلومتری شمال طبس در کنار روستای ازمیغان قرارگرفته است.

راهنمای سفر به طبس

روستای ازمیغان

۴۰کیلومتر از شهر طبس که به سمت شمال رانندگی کنید و چشمتان به کویر طلایی‌رنگ عادت کند، ناگهان به روستای سرسبزی می‌رسید که شمارا یاد بهشت می­اندازد! ازمیغان پاداش کسانی­ست که سختی کویر نوردی را به جان می‌خرند. در این روستا، نخلستان‌های خرما و شالیزارهای برنج در کنار هم جلوه‌ای از شاهکار طبیعت را به نمایش گذاشته­اند. اگرچه طبس از دیرباز با کم‌آبی دست‌وپنجه نرم کرده و طی سالیان دراز کم‌آبی بخشی از زندگی مردم طبس شده است، امّا در این روستا خبری از کم‌آبی نیست. ازمیغان از چند رودخانه‌ی دائمی برخوردار است و گذر این رودخانه‌ها از لابه‌لای سنگ‌های ستبر، چشمه‌ها و آبشارهای زیبایی را ایجاد کرده است. می‌توانید ساعتی بر تخت عروس (سنگ سفیدی در میان رودخانه) بنشینید و پاهایتان را در آب رودخانه بگذارید تا ماهیان گاراروفا پوستتان را نوازش کنند. بازدید از روستای ازمیغان را به هیچ قیمتی از دست ندهید!

راهنمای سفر به طبس

تاریخ طبس را در اینجا بخوانید!

مورّخان تاریخ شهر طبس را مربوط به دوران هخامنشیان می‌دانند؛ امّا اوج شکوفایی طبس مربوط به دوره‌ای ست که قبیله‌ی عرب‌زبان شیبانی در عهد قاجار بر آن حکومت کردند. در این زمان طبس بسیار بزرگ‌تر و باشکوه‌تر شد و باغ‌ها و کاخ‌های بسیاری در طبس، از این دودمان به یادگار ماند. متأسفانه در شهریورماه سال ۵۷ زلزله‌ای ویرانگر به قدرت ۸/۷ ریشتر طبس را لرزاند و نزدیک به پنجاه‌هزار نفر از مردم این شهر را به کام مرگ فرستاد.

علاوه بر این برای بسیاری از مردم، نام طبس یادآور عملیات «پنجه‌ی عقاب» ارتش آمریکا در سال ۱۳۵۹ است. در این سال ارتش آمریکا برای آزادسازی گروگان‌های آمریکایی خود در ایران، عملیاتی پنهانی را تدارک می‌دید تا با استفاده از ضعف پوشش راداری صحرای طبس خود را به تهران برساند. امّا در اتفاقی عجیب، طوفان شن اتفاق می­افتد و این عملیات به‌طور کامل شکست می‌خورد.

راهنمای سفر به طبس

طبس قبل از تقسیم خراسان بزرگ به یزد تعلق داشت، امّا در سال ۱۳۹۱ بخشی از استان تازه تأسیس خراسان جنوبی شد.

جاذبه های تاریخی طبس را بشناسید!

سد شاه عباسی

به گفته‌ی اهالی، این سد دیدنی‌ترین جاذبه شهر طبس محسوب می­‎شود. سد شاه عباس در دوران صفویان و به‌منظور مهار رگبارهای فصلی احداث‌شده است و بدون شک از شاهکارهای معماری تاریخ ایران به شمار می­رود. این سد در روستای «خرو» قرار دارد که خود این روستا نیز با قدمت تاریخی‌اش از جاذبه‌های طبس است! ارتفاع سدِّ شاه‌عباسی ۶۰ متر است و بر تنگه‌ای باریک میان دو کوه ساخته‌شده است. معماری این سد شبیه برج آزادی در شهر تهران است، به این صورت که در پایین سد، حفره‌ای بزرگ تعبیه‌شده تا آب بتواند به آن میزان که برای شهر طبس خطرناک نباشد، از آن عبور کند.

راهنمای سفر به طبس

این سد ۵۵۰ ساله، قدیمی‌ترین سدِّ قوسی جهان محسوب می‎­شود و با توجّه به بافت خشتی آن، پایداری و کاربرد آن پس از پنج قرن، همچنان مایه‌ی حیرت است. گذر آب از زیر سد باعث می‌شود که رسوبی در پشت سد ایجاد نشود. همین عامل باعث شده سد درگذر زمان دوام داشته باشد و حتّی گفته می­‎شود برای چند قرن‌ دیگر، شهر طبس را از خطر سیلاب‌های فصلی رود نهرین حفظ می­‎کند. گویا مکان این سد از دیرباز مورد توجّه انسان‌های پیشا تاریخ بوده، چراکه در نزدیکی سد، نقش چند بز کوهی بر سنگ حک‌شده که قدمت آن به بیش از هفت هزار سال می‌رسد. سد شاه عباسی و روستای زیبای خرو در فاصله‌ی ۲۵ کیلومتری شهر طبس قرارگرفته‌اند.

باغ گلشن طبس

این باغ زیبا در انتهای بلوار گلشن شهر طبس واقع‌شده است. قدمت آن به دوران افشاریه می‌رسد امّا آن چیزی که باغ گلشن را متمایز می‌کند قدمت آن نیست بلکه ساختار آن است. این باغ، نمونه‌ای عالی از هنر و طرّاحی ایرانی به شمار می­رود. باغ گلشن یکی از نمونه‌های شاخص باغ ایرانی است که آوازه‌ی آن در اغلب تارنماهای گردشگریِ معتبرِ جهان پیچیده است. وجود این باغ سرسبز آن‌هم در طبسِ کویری و خشک، حاکی از استادی طرّاحان ایرانی آن است. آب این باغ از به هم پیوستن چند رشته قنات به یکدیگر، در اطراف شهر طبس تأمین می‌شود. در گذشته، آب این قنات‌ها ابتدا داخل باغ گلشن می‌شد و پس از عبور از باغ، شهر تشنه طبس را سیراب می‌کرد. امروزه باغ گلشن از جذاب‌ترین مراکز گردشگری شهر طبس و شرق ایران است.

راهنمای سفر به طبس

قلعه اسماعیلیان

با توجّه به معماری قلعه می‌توان گفت این بنا به دوران سلجوقیان تعلق دارد. قلعه میان دو کوه قرارگرفته و همان‌طور که از نامش پیداست، محلِّ آموزش فداییان اسماعیلی در قرن پنجم هجری به شمار می­رفته است. امروزه قلعه، خرابه‌ای بیش نیست امّا عظمت آن همچنان پابرجاست. در آن دوره، قلعه به‌گونه‌ای ساخته‌شده بود که نه از بیرون قابل‌تسخیر باشد و نه کسی بتواند از آن فرار کند. بازدید از این قلعه شمارا به دل تاریخ می­‎کشاند. هنوز هم می‌توانید صدای پای هلاکوخان مغول را در آن بشنوید که قلعه را با خاک یکسان می­کند. این قلعه تاریخی در دامنه‌های کوه‌شتری و در چهل کیلومتری شرق طبس قرارگرفته است.

راهنمای سفر به طبس

سوغات طبس

سوغات طبس، بسیار متنوع است و طیف وسیعی از شیرینی‌ها مرباها و صنایع‌دستی را در برمی‌گیرد.

روورکرده

دولایه نان مخصوص دارد و در بین آن نوعی شیرینی بسیار خوشمزه که از شیره‌ی خرما تهیه می‌شود، قرار می‌گیرد و در میان مردم محلّی بسیار محبوب است.

قُطاب

نوعی شیرینی ست که از آرد، ماست و شیر تهیه می‌شود و نوع اعلای آن سوغات طبس است.

باقلوای طبس، شیر پرخاصیت آنغوزه، نان چایی، مربای نارنجوک، مربای پوست پسته، ظروف قلمکاری، سینی مسی و فرش از دیگر سوغاتی‌های طبس هستند.

راهنمای سفر به طبس

غذاهای محلی طبس

 طبس را می‌توان شهر خوشمزه‌ها نامید! تنوّع غذایی در این بسیار بالاست و مردم آن در تهیّه‌ی غذاهای محلّی سلیقه‌ی زیادی خرج می­کنند. آش لخشک، آش جوش‌پره، آش قلیه، آش اماج، آش انار و آش بورش تنها گوشه‌ای از آش‌های محلّی شهر طبس است.

از مشهورترین غذاهای شهر طبس می­توان به آبگوشت گندم، آبگوشت بزباش، آبگوشت بلغور، آبگوشت کشک اشاره کرد.

قورت، نوعی کشک است که در بین مردم طبس بسیار محبوب است و طرز تهیه آن به این شکل است که ابتدا دوغی را که از ماست کم‌چرب تهیه‌شده باشد در ظرفی چدنی ‌می‌ریزند و آن‌قدر آن را حرارت می‌دهند تا غلیظ شود و مایعی شبیه کشک در ظرف باقی بماند. کشک قورت را در تهیه غذاهای دیگر نیز استفاده می­کنند و طعمی‌ترش به غذا می‌دهد.

پیشنهاد ما این است حتماً وعده‌ای را میهمان رستوران «باغ مجنون» طبس باشید. این رستوران، قدیمی‌ترین رستوران طبس به شمار می­رود و در آن انواع غذاهای ایرانی و فرنگی در محیطی سنّتی و باقیمتی مناسب موجود است.

اقامت در طبس

 اقامت در طبس مسئله‌ی سختی نیست. فقط باید یادتان باشد که شب‌های کویر بسیار سرد می‌شود و اقامت در پارک‌ها و چادر زدن در اماکن عمومی ممکن است زیاد باب میل شما نباشد. طبس چند هتل کوچک و مهمان‌سرا دارد، امّا میهمانان بیشتر برای اقامت، زائرسرای امام‌زاده حسین را ترجیح می‌دهند. این امام‌زاده در مرکز شهر طبس قرار دارد و با چند پرس‌وجوی ساده می‌توان آن را پیدا کرد. خود امام‌زاده مهم‌ترین مرکز گردشگری مذهبی طبس است و ازآنجایی‌که این امام­زاده برادر امام رضا به شمار می­رود در بین مردم طبس از احترام زائدالوصفی برخوردار است.

راهنمای سفر به طبس

دسته ها:
}