لطفا صبر کنید...

دشت لوت یا بیابان لوت - اولین میراث طبیعی ایران در یونسکو
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/01/30

بیابان لوت یا دشت لوت ناحیه‌ای بیابانی و وسیع در جنوب شرقی ایران و در مرز سه استان کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی است که تقریباً ۱۰ درصد وسعت ایران را در بر می‌گیرد. این بیابان وسیع طی چندین سال گرم‌ترین نقطه‌ی دنیا شناخته شد و شگفتی‌های بی‌نظیری را در خود جای داده است. در سال ۲۰۱۶، دشت لوت به عنوان اولین اثر طبیعی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. با کی سفر به یکی از بزرگ‌ترین و گرم‌ترین بیابان‌های دنیا سفر کنید؛ نگران نباشید، با ما بیابان هم دیدنی است!

دشت لوت یا بیابان لوت

جغرافیای بیابان لوت

دشت لوت در میان سه استان کرمان، سیستان و خراسان جنوبی قرار گرفته است. بیابان لوت چاله‌ای است که ارتفاعی نامتقارن دارد و جهت آن شمالی به جنوبی است. با توجه به شکل ناهمواری‌ها و پراکندگی‌های عوارض جغرافیایی می‌توان لوت را به‌طور طبیعی به سه واحد کوچک‌تر به نام‌های لوت شمالی، لوت مرکزی و لوت جنوبی یا لوت زنگی احمد تقسیم‌ کرد. طول این بیابان حدود ۳۲۰ کیلومتر و عرض آن ۱۶۰ کیلومتر است. در گذشته تصور می‌شد که این ناحیه، هیچگونه حیاتی ندارد و اسم آن نیز از همین مسأله ریشه دارد. اما در بررسی‌های زیست شناسی در این ناحیه از ایران، گمان می‌رود که بین ۳۰ الی ۴۰ گونه‌ی جانوری و مجموعه‌ای از گیاهان در آن یافت می‌شوند. از جمله‌ی این گونه‌ها می‌توان به روباه شنی، گربه شنی و دوپای فیروز اشاره کرد.

در مورد میزان بارندگی در لوت، به دلیل اینکه ایستگاه‌های هواشناسی در آن وجود ندارد، فقط با گمانه می‌توان صحبت کرد. اما طبق پیش‌بینی‌ها، حدود ۱۰۰ میلی‌متر بارش سالانه در کویر لوت است. موضوع جذاب دیگری که در مورد کویر اخیراً مورد توجه قرار گرفته است، جاری بودن رودخانه‌ای فصلی در آن است که از تجمیع آب‌های حاصل از بارندگی ایجاد می‌شود.

دشت لوت یا بیابان لوت

نام‌گذاری و جایگاه دشت لوت در ادبیات فارسی

واژه‌ی لوت به معنای عریان، لخت و عاری از پیرایه است. این دشت به این خاطر لوت نام‌گذاری شده، چون در بعضی از نقاطش به‌خاطر شرایط جوّی‌ نامساعدش هیچ موجود زنده‌ای یافت نمی‌شود. لوت را دشت یا بیابان می‌خوانند نه کویر. در باور مردم بسیاری به موازات دشت کویر، لوت را هم کویر لوت می‌نامند؛ که این نام‌گذاری از نظر علمی نادرست است.

کویر نام شوره‌زاری است که خاکش به‌شدت شور باشد و زمین‌های پشت در برش گرفته باشند. اما لوت بیابان یا دشت است؛ لوت بخش‌های متعدّدی دارد و از قسمت‌های بسیاری تشکیل شده که شوره‌زارها تنها قسمت کوچکی از آن را تشکیل می‌دهند. در فهرست میراث جهانی یونسکو هم لوت با عنوان بیابان لوت به ثبت رسیده است.

مطابقت بیابان لوت با معیارهای یونسکو

لوت با دو مورد از معیارهای دهگانه‌ی یونسکو مطابقت دارد.

معیار شماره‌ی ۷

لوت یک بیابان سوزان و دارای ارزش جهانی است که جزو گرم‌ترین نقاط زمین محسوب می‌شود. بیابان لوت بیشتر بخاطر کلوت‌های خاص خود و دریای شن خود مشهور شده است که اولی در غرب و دومی در شرق آن قرار دارند. کلوت به حدی بزرگ و جالب توجه هستند که از فضا دیده می‌شوند. اهمیت زیاد لوت در این است که تنوع زیادی از اشکال زمین‌شناسی در ناحیه‌ی نسبتاً کوچکی قرار دارد و همچنین زیبایی این اثر طبیعی، در رنگ‌های خیره‌کننده‌ای است که به دلیل تنوع در مقیاس‌ها و اشکال ساختارهای زمین‌شناسی ایجاد شده است. همچنین چشم‌اندازهایی بی‌نظیر و متوالی در کنار سیستم شنی متنوع کویر لوت قرار دارد که تا مناطق وسیع بیابانی ادامه یافته است.

دشت لوت یا بیابان لوت

معیار شماره‌ی ۸

این اثر یک نمونه‌ی بسیار ویژه از فرایندهای زمین‌شناسی است که به‌خاطر فرسایش و نشست در محیط گرم کویری رخ می‌دهد. کلوت‌های کویر لوت از حیث محدوده، ارتفاع و سالم بودن، در دنیا بهترین نمونه از نوع خود هستند. دریاهای شنی کویر لوت از بهترین زمین‌های شنی فعال در جهان است که انواع مختلف ذرات شن از جمله شن‌های کریستالی، شن‌های ستاره‌ای، شن‌های پیچیده‌ی خطی و شن‌های قیفی در آن دیده می‌شود و از این لحاظ بیشترین تنوع را در کل زمین داراست. ارتفاع نبکاها که ساختارهایی شنی در اطراف گیاهان کویری هستند، در کویر لوت بیشتر از سایر نقاط جهان است. نمکزارها در کویر لوت، در انواع مختلفی از شکل و رنگ دیده می‌شوند که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به نمک‌های به جا مانده از رودخانه‌های کویری، سطوح نمکی با پوسته‌های ترک خورده‌ی چند وجهی، پوسته‌های ترک خورده‌ی نمکی در اثر تغییرات فشار، گنبدهای گچی، لکه‌های کوچک نمکی و نمک‌های کارنی اشاره کرد.

دشت لوت یا بیابان لوت

به درون قلب سوزان بیابان لوت

دشت لوت عجایب مختلفی را در خود جای داده است و همین عجایب راه را برای ثبت در میراث جهانی یونسکو را هموار کردند.

مرتفع‌ترین تل‌های ماسه‌ای دنیا، که ارتفاع آن‌ها تا ۴۵۰ متر هم می‌رسد، کَلوت‌های (تلفظی محلّی است که از دو واژه‌ی کَل و لوت به معنای شهر لوت تشکیل شده و برای یاردانگ‌های بیابانی به کار می‌رود) زیبایی که بر اثر فرسایش‌های بادی و آبی تشکیل شده‌اند و دو عامل مهم تشکیل دهنده‌ی آن‌ها بادهای ۱۲۰ روزه‌ی سیستان و رود شور هستند، مخروط‌های آتش‌فشانی کوارترنری زیادی که در سطح دشت دیده می‌شوند، دشت‌های شنی گسترده با رمل‌های موّاج شنی درونشان، بزرگ‌ترین نبکاهای دنیا (تپه‌هایی شنی هستند که بر رویشان گیاه روییده و ریشه‌ی گیاه خاک را مانند گلدانی جمع کرده است، این نبکاها به گلدان بیابان معروف‌اند و مناظری خارق‌العاده خلق می‌کنند)، دشت‌هایی تشکیل شده از گدازه‌های بازالتی ماند گندم‌بریان، پهنه‌های وسیع ماسه‌ای و شنی که طیف‌های گسترده‌‌ای از رنگ‌ها را در بر می‌گیرند و… تنها بخشی از زیبایی‌های طبیعی دشت لوت هستند.

دشت لوت یا بیابان لوت

دشت لوت علاوه بر ویژگی‌های طبیعی ارزش باستانی هم دارد. در اکتشافاتی که در آقوس شهداد، در فاصله‌ی ۷ کیلومتری دشت لوت صورت گرفته، مقبره‌هایی کشف شده‌اند که درونشان ظروفی سفالی و فلزی مربوط به هزاره‌ی سوم و چهارم پیش از میلاد کشف شده است. این ظروف شبیه ظروفی است که از تمدن‌های کشف شده در سیستان به دست آمده. بر روی این ظروف تزئیناتی به چشم می‌خورد که طرح عقاب بیش از همه بر روی آن‌ها خودنمایی می‌کند. در بین این ظروف مکشوفه، ظروف رنگارنگ مرمرینی هم به چشم می‌خورند که شبیه نمونه‌های کشف شده در شوش هستند.

پیشنهاد کی سفر به شما در کویر

کویر زیبایی‌های زیادی دارد و به همین دلیل افراد زیادی علاقه‌ دارند به کویر بروند و از زیبایی‌های آن لذت ببرند. این اتفاق مخصوصاً در شش ماه دوم سال که اغلب مناطق کوهستانی و دشت‌های کشور، سرد و یخبندان هستند، بیشتر است. در این بخش کی سفر قصد دارد راهنمایی جامع از کویر نوردی را به شما ارائه دهد و این فقط به کویر لوت محدود نمی‌شود.

پیمایش در کویر

پیمایش لغتی عام است اما در اینجا بیشتر منظورمان پیاده روی در کویر است. این فعالیت جزو پر چالش‌ترین و پر خطرترین فعالیت‌های ورزشی است که به آمادگی بدنی، ذهنی و تجهیزاتی بالایی نیاز دارد. در پیمایش کویری چالش‌هایی که با آن روبرو هستید، تابش شدید آفتاب، نبود آب، سختی قدم برداشتن، مسیریابی، شبمانی و امداد و نجات است. حتماً اگر قصد دارید این فعالیت را انجام دهید، از آمادگی ذهنی و جسمی خود مطمئن شوید. آفتاب سوزان کویر ممکن است شما را گرمازده و کلافه کند و تصمصات شما را تحت تأثیر قرار دهد؛ همراه داشتن لیموی تازه در این مواقع کمکی اساسی برای شماست.

همچنین یادتان باشد که در کویر آب آشامیدنی نمی‌توانید بیابید و برای کل مدت پیمایش خود باید آب به همراه داشته باشید. کویر با توجه به اینکه ممکن است از رمل‌های شنی متعددی تشکیل شده باشد، پیاده روی در آن انرژی زیادی می‌گیرد؛ مخصوصاً اگر با کوله‌ای سنگین بخواهید حرکت کنید. بنابرین آمادگی جسمانی بالایی برای پیمایش کویری لازم است. افرادی که به همراه دارید باید به خوبی با فنون جهت‌یابی آشنایی داشته باشند تا در مواقعی که به هر دلیلی از تیم جدا افتادند، اه خود را پیدا کنند. در پیمایش کویری باید لباس‌های متعددی برای هنگام شبمانی هم به همراه داشته باشید.

دشت لوت یا بیابان لوت

آفرود کویری

یکی از هیجان انگیزترین فعالیت‌ها در کویر، سواری ماشین آفرود است. برای این کار ماشین‌های مخصوص شاسی بلند لازم است. با همراه داشتن ماشین آفرود می‌توانید روزها ه درون کویر بروید و وسایل مورد نیاز خود را نیز به همراه ببرید. یادتان باشد که برنامه ریزی صحیحی هنگام شروع این فعالیت داشته باشید و پیش‌بینی تمام شدن آب و غذایتان را داشته باشید در در صورت لزوم حتماً به سرعت بتوانید به آبادی برگردید. در پیمایش کویری با آفرود انتخاب نوع غذا هم اهمیت می‌یابد. حتماً غذاهایی به همراه داشته باشید که آب زیادی از بدن شما نگیرد.

دشت لوت یا بیابان لوت

شتر سواری در کویر

شتر سواری در کویر فعالیتی فانتزی اما در عیم حال پرچالش است. اگر قصد دارید برای مدت طولانی با شتر به درون کویر بروید لازم است که تجهیزات مناسب و کافی با خود ببرید. مسأله تابش شدید آفتاب در اینجا هم وجود دارد و شما باید برای آفتابی سوزان خود را آماده کنید.

دشت لوت یا بیابان لوت

شن بازی و اقامت در کویر

اما فعالیتی که بیشترین مخاطب را در بین تورهای کویری دارد، اقامت در کویر و لذت بردن از سکوت و شب‌های پر ستاره‌ی کویری است. نشستن به دور آتش و صفای خوردن چای ذغالی مخاطبان زیادی دارد. اما لذت اصلی کویر در پیاده روی شبانه در آن است و توصیه می‌کنیم حتماً هنگام شب در حد قدم زدنی کوتاه هم که شده، به درون کویر بروید اما حتماً به همراه یک نفر که مسیر را به درستی بشناسد. اقامت درون چادر در کویر هم به نوبه‌ی خود لذتی فراموش نشدنی دارد که حتماً توصیه می‌کنیم امتحان کنید.

دشت لوت یا بیابان لوت

سخن آخر

ایران کشوری بیابانی و نیمه‌خشک است، از دیرباز بیابان‌ها در تعامل با زندگی بشری بودند و تأثیر بشر را در این اقلیم‌های سخت و خشن به وضوح می‌توان دید. اما بیابان لوت یکی از بکرترین و بی‌رحم‌ترین بیابان‌های دنیاست. بیابانی که نه تنها به انسان، که به هیچ موجود دیگری اجازه‌ی تسخیر فضای بکرش را نداده است. دشت لوت تابلویی خشن از روی دیگر زمین است، جایی که سنگ به جای درخت می‌روید و گرما و سرما در تقابلی نفس‌گیر شب و روز را از هم می‌دزدند، این‌جا بیابان لوت است.

اگر به کویر علاقه دارید، می‎توانید به اقصی نقاط کشور ایران سفر کرده و کویرهایی چون کویر متین آباد ، کویر شهداد ، کویر بافق و کویر طبس را ببینید.

دسته ها:
}