لطفا صبر کنید...

دیوار دفاعی گرگان - تاریخچه ، آدرس و هر آنچه که باید بدانید !
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/02/11

دیوار دفاعی گرگان دومین دیوار بلند دفاعی و سومین دیوار طولانی جهان، در استان گلستان قرار دارد و پیشینه تاریخی آن را در حدود ۲۰۰۰ سال تخمین زده‌اند. این سازه در ۲۹ تیرماه سال ۱۳۷۸ به ثبت ملی رسیده ‌است. در میان عناصر سازنده‌ی دیوار دفاعی گرگان ، دفاع به عنوان مهم‌ترین عنصر به چشم می‌آید که گذشتگان برای حفظ این سرزمین و ساکنان آن، این سازه‌ی آجری را بنا کرده‌اند.

دیوار دفاعی گرگان و دیوار چین تقریباً همزمان و به دلیلی یکسان (حمله صحرا‌نشینان شمالی) ساخته شدند. شنیدن نام دومین دیوار دفاعی جهان شاید کافی باشد تا سفرمان را به سوی گلستان آغاز کنیم؛ باعث خرسندی است که راهنمایی کی سفر را برای سفری بهتر پذیرا باشید. بهترین مکان‌هایی که می‌توانید دیوار بزرگ گرگان را ببینید، در منطقه‌ی پیشکمر در شمال شرقی کلاله، شمال گنبد کاووس به سمت کلاله و مراوه‌تپه و همچنین روستای تمرقره‌قوزی است. حال جاده‌ها را به سوی کلاله پیش می‌گیریم.

دیوار دفاعی گرگان

راه های دسترسی به دیوار بزرگ گرگان

از تهران و شهرهای غربی و جنوبی برای رفتن به گرگان از جاده هراز (بزرگ‌راه شماره‌ی ۷۷) و یا فیروزکوه (بزرگ‌راه شماره‌ی ۷۹) می‌توان استفاده کرد و بعد از رسیدن به ساری از بزرگ‌راه شماره‌ی ۲۲ به کلاله رفت؛ اما مسافران از شرق و جنوب شرقی از بزرگ‌راه شماره‌ی ۵۹ به مشهد می‌آیند و از آنجا با بزرگ‌راه شماره‌ی ۲۲ به کلاله می‌رسند. همچنین مسافران خطه شمالی نیز می‌توانند از بزرگ‌راه شماره‌ی ۲۲ به گرگان و با ادامه همین جاده به کلاله بروند. همچنین با راهنمایی مردم محلی می‌توانید به دیوار برسید؛ کافیست سراغ منطقه‌ی پیشکمر و روستای تمرقره قوزی را از آنها بگیرید. اگر به کلاکه رفتید، پیشنهاد می کنیم که از گورستان خالد نبی نیز بازدید نمایید

چرا باید دیوار دفاعی گرگان را ببینید؟

بخش زیادی از این سازه‌ی ۲۰۰ کیلومتری تخریب شده یا زیرخاک پنهان است و در حال حاضر از کل طول دیوار تنها ۳۵ کیلومتر آن باقی مانده که از ارتفاعات پیش‌کمر تا روستای زاو در پارک ملی گلستان بیشتر نمایان است. برای گذر از فراسوی زمان و سفر به دوران مهم در مهندسی جهان، بازدید از دیوار دفاعی گرگان پیشنهاد کی سفر به شما است.

مهندسان ایرانی در طول سده‌ها و هزاره‌های پیشین با به کارگیری ۴ عنصر طبیعت، آب، خاک، باد، آتش و همگام و هماهنگ با محیط‌زیست بناها و سازه‌هایی را ساخته‌اند که دیوار دفاعی گرگان یکی از طویل‌ترین آن‌هاست. دیده‌ها حاکی از آن است که مهندسی ایران و امپراتوری ساسانی به خوبی با مهندسی امپراتوری روم رقابت داشته و یا حتی از آن پیشی گرفته‌ است.

لابلای آجرهای دیوار دفاعی گرگان

دیوار اسکندر یا دیوار سرخ که در بعضی متون با نام مار سرخ نیز از آن یاد شده از کنار دریای خزر در ناحیه گمیشان آغاز شده و تا کوه‌های گلیداغ در شمال‌شرق کلاله ادامه داشته ‌است. باستان‌شناسان طول این حصار را حداقل ۱۹۵ متر تقریب زده‌اند. دیوار دفاعی گرگان از آن رو به «مار سرخ» معروف شده که در ساخت هسته‌ی مرکزی و قسمت‌های میانی آن آجرهای سرخ رنگ به کار رفته است و اولین رتبه را از نظر بزرگی بین دیوارهای آجری دارد.

دیوار دفاعی گرگان

اولین پژوهش‌های باستان‌شناسی دیوار سرخ را ژاک دمورگان فرانسوی انجام داد. بعد از او آرن، باستان‌شناسی سوئدی، در سال ۱۳۱۲ بخشی از دیوار دفاعی گرگان را به صورت پیمایشی شناسایی و معرفی کرد. در نهایت در سال ۱۳۱۶، اریک اشمیت، خلبان امریکایی که با هواپیمای خود از نقاط باستانی ایران عکس‌برداری می‌کرد، در منطقه گلستان، خط قرمزی کشیده شده از دریا به سمت کوه‌های پیشکمر را مشاهده کرد. عکس‌برداری‌های او برای باستان‌شناسان بعدی سند مهمی شده‌است. مطالعات باستان‌شناسی انجام‌ شده نشان می‌دهد ديوار بزرگ گرگان به اواخر دوره‌ ساسانی متعلق است و بازه‌‌ی زمانی ۴۲۹ تا سال ۶۱۵ ميلادی را در برمی‌گیرد. از دیگر آثار ساسانیان در کشورمان می‎توانیم از قلعه بابک در استان آذربایجان شرقی و آثار ساسانیان در استان فارس نام برد.

http://keysafar.com/tourism/iran-khalid-nabi-cemetery/

دلیل ساخت این بنا هجوم قوم صحرانشین شمالی به نام هون یا هپتال‌ها بود که برای مراتع بهتر به مرزهای شمالی ایران حمله می‌کردند. باستان‌شناسان داخلی و بریتانیایی با نمونه برداری و آزمایش خاکسترها و زغال‌های بر جای مانده در کوره‌های آجرپزی در نزدیکی دیوار، قدمت آن را به قرن پنجم و ششم میلادی نسبت داده‌اند. این سازه اولین دیوار دفاعی بلند جهان است زیرا قسمت اعظم دیوار چین در قرن شانزدهم ساخته شد؛ بنابراین می‌توان گفت دیوار دفاعی گرگان در آن دوران در نوع خود بی‌همتا بود.

در این دیوار دفاعی اشیائی نیز یافت شده است که تخمین تاریخ ساخت را با چالش هایی مواجه می‌کند. سفال خاکستری و قرمز دوره اشکانی و سفال قرمز دوره ساسانی به همراه شیشه و فلز از جمله‌ی این آثار هستند.

شواهدی در یکی از سربازخانه‌ها و دژها، نشان از حضور سربازان و فعال بودن ویژگی دفاعی آن تا حداقل یک قرن پس از ساخت بود. پس از این مدت به دلیل نیاز به حضور سربازان بیشتر در نبرد با امپراتوری روم یا مقاومت در برابر دیگر حملات، به طور تدریجی متروک شد.

دیوار دفاعی گرگان

سازه ای هیدرولیکی یا دیواری دفاعی ؟!

دیوار دفاعی گرگان قبل از آنکه یک سد دفاعی باشد یک سازه هیدرولیکی (آب‌رسانی) بوده است. دیوار درست در مکانی قرار دارد که بهترین موقعیت را برای بهره‌وری از آب گرگان‌رود دارد. در طراحی سیستم آب‌رسانی این سازه، به تناسب دوری و نزدیکی از گرگان‌رود و با پیش‌بینی تغییرات و رسوب‌گذاری بستر گرگان‌رود بر اثر سیلاب، حفر کانال به منظور تأمین آب شرب ساکنین و حیوانات، آبیاری اراضی کشاورزی، کاربری نظامی (آبگیری خندق‌ها در مواقع جنگ) و تهیه و تولید خشت جهت ساخت دیوار چنان دقیق است که امروزه نیز برای هدایت آب از آن استفاده می‌شود. در واقع آنها از پرآب کردن خندق‌ها هم برای دفاع و هم برای آب‌رسانی به اطراف بهره می‌بردند.

دیوار دفاعی گرگان

اطراف دیوار بزرگ گرگان چه خبر بوده است ؟

کوره های آجرپزی

باستان شناسان آثار وجود حدود ۱۵۰ کوره آجر‌پزی اطراف دیوار را شناسایی کردند که نشان از کارگاه صنعتی بزرگی برای احداث این دیوار است. همچنين برای گرم كردن كوره‌ها با توجه به دوری یا نزدیکی آن به جنگل از چوب‌های جنگلی يا خاک و خاشاک و نی استفاده می‌کردند. یعنی در نواحی شرقی دیوار از خاشاک و نی و در نواحی غربی آن از چوب‌های جنگل استفاده می‌شد.

دیوار دفاعی گرگان

خندق پر آب

مقابل ديوار، خندقی به طول ۲۰۰ و عرض ۳۰ متر وجود دارد كه از آن به‌عنوان مانعی برای جلوگيری از نفوذ دشمن استفاده می‌شد. در واقع، زمان جنگ آب گرگان‌رود را كه پشت ديوار گرگان بود، به سمت خندق هدايت می‌كردند تا مانعی برای نفوذ دشمن باشد.

قلعه های دفاعی

در کاوش‌های باستان شناسی در طول دیوار، یک آتشگاه و استراحتگاه سربازان و ۲ قلعه دفاعی (از حدود ۳۸دژ تخمین زده شده)، کشف شده است. شایان ذکر است که در نواحی دشت ها و بیابان ها قلعه‌ها تراکم کمتری دارند در حالی که در نواحی تپه ماهورها و کوهستان‌ها تراکم بیشتری در آنها مشاهده می‌شود.

دیوار دفاعی گرگان

در فاصله‌ی سه كيلومتري از ديوار گرگان ۲۵ قلعه کشف شده است که احتمالا به‌ عنوان نيروهاي پشتيبان قلعه های دفاعي کاربرد داشته اند. اين قلعه‌ها علاوه بر ارگ، حصار و بارو دارای خندق خارجی نیز می باشند و بزرگترین آنها ۳۳۰ هکتار وسعت دارد. برج های نگهبانی دایره شکل متصل به دیوارهای قلعه نیز در فواصل منظم و در چهار گوشه آن قرار دارند و دارای جلوآمدگی به سمت بیرون قلعه هستند

در این قلعه ها علاوه بر ارگ، حصار و بارو خندق خارجی نیز می‌بینیم که بزرگترین آن‌ها ۳۳۰ هکتار وسعت دارد. همچنین برج‌های نگهبانی دیوار دایره‌ای شکل و در ۴ گوشه قلعه قرار گرفته‌اند.

همان حوالی دیواره دفاعی گرگان

چندی از دیدنی های شهر کلاله را برمی‌شماریم که به بعد تاریخی سفرتان، طبیعت‌گردی را نیز اضافه می‌کند.

جنگل پلکانی کلاله

در نزدیکی شهر کلاله و در جایی بکر و امن می‌توان محلی برای تفریح، گردشگری و کوه‌پیمایی را یافت. این جنگل مابین دو کوه بلند قرار دارد و حضور چشمه‌های متعدد و آب روان به آن جلوه زیبایی داده است؛ به علاوه پلکانی بودن آن بصورت تخته سنگی می‌باشد و بهترین مکان برای کوهنوردان و علاقمندان به طبیعت است.

دیوار دفاعی گرگان

منطقه شکار ممنوع عزیزآباد

۲۴ کیلومتری شرق شهرستان کلاله واقع است و مساحت آن در حدود ۱۷۰۰ هکتار و بلندترین قسمت این منطقه از سطح دریا، ۹۰۰ متر است. بیش از ۳۰ گونه پستاندار ساکن این منطقه هستند که شامل خرس قهوه‌ای، شغال، روباه، پلنگ، گرگ و سمور می‌باشند. پرندگان شامل قرقاول، پرندگان شکاری، شاهین‌سانان، کورکور سیاه، کرکس، سنقر و انواع گنجشک‌سانان هستند. منطقه شکار ممنوع عزیزآباد یکی از عمده‌ترین زیستگاه‌های قرقاول می‌باشد.

دیوار دفاعی گرگان

 چشمه زاو

در روستای زاو و نزدیکی گرگانرود از توابع بخش پیشکمر و در فاصله ۴۵ کیلومتری شهر کلاله واقع شده است . این چشمه با چشم اندازی زیبا در میان یک محوطه جنگلی مصفا قرار گرفته است، که در ایام فروردین تا پایان تابستان محل استراحت و عزیمت خانواده‌ها و علاقمندان به طبیعت است.

دیوار دفاعی گرگان

بازار قدیمی نعلبندان

بازاری با ارزش بالای تاریخی در مرکز شهر گرگان قرار دارد. در این بازار می‌توانید انواع صنایع دستی، میوه، سبزیجات و انواع ماهی‌های تازه را تهیه کنید. علاوه بر آن، اگر دوست دارید روزمرگی مردم این شهر را از نزدیک تماشا کنید، هیچ کجا بهتر از یک بازار قدیمی پیدا نمی‌شود.

دیوار دفاعی گرگان

گورستان خالد نبی

اگر علاقه‌مند به مکان مذهبی باشید مسجد خالد نبی که در بخش مراوه تپه قرار دارد محل پیشنهادی ماست. این آرامگاه به صورت خاصی طراحی شده است؛ به طوری که از دورترین و همینطور بلندترین نقاط گرگان محسوب می‌شود و در بالای قله قرار دارد. از سمت شرق به کوه‌های باباشملک و از سمت شمال و همینطور شمال شرقی به هزار دره پیوسته است. با این توصیف گورستان خالد نبی مکانی مذهبی_سیاحتی است که برای عزیمت به کمی کوه‌پیمایی نیز نیاز است.

دیوار دفاعی گرگان

آنچه غیر از کوله نیاز است !

برای سفر به این منطقه‌ی بکر و تاریخی دوربین عکاسی و کفش مناسب را فراموش نکنید. بهترین زمان سفر به کلاله اوایل بهار و پاییز است. برای اقامت نیز کی سفر اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی کلاله را به شما پیشنهاد می‌کند که ویژگی‌هایشان به شرح زیر است.

اقامتگاه بوم‌گردی خالد نبی در روستای گچی سو بالا در ۵۵ کیلومتری شهرستان کلاله استان گلستان واقع است. دور تا دور اقامتگاه را دشت‌های سرسبز و کوه‌های کوتاه بلند منحصر به فرد منطقه خالد نبی احاطه کرده است. این خانه روستایی به سبک خانه‌های سنتی و تاریخی ترکمنی ساخته شده که لذت تجربه زندگی ترکمن‌ها را از نزدیک لمس خواهید کرد. این اقامتگاه بوم‌گردی با داشتن ۶ اتاق به همراه سسیتم گرمایشی-سرمایشی ظرفیت پذیرایی از ۴۰ نفر را دارد.

دیوار دفاعی گرگان

اقامتگاه بوم‌گردی ترکمن یورت به مساحت ۱۳۰۰ مترمربع در شهرستان کلاله قرار دارد. این خانه سنتی با مصالحی مانند چوب، نی و کاه‌گل و با معماری سنتی ترکمنی بنا شده استد. خانه بوم‌گردی ترکمن یورت با داشتن ۷ اتاق و ۲ آلاچیق ترکمنی (کلبه) که به صورت کف خواب می‌باشند، ظرفیت پذیرایی از ۳۵ نفر را دارد. از جاذبه‌های نزدیک به اقامتگاه می‌توان به قبرستان تاریخی خالد نبی، برج گنبد قابوس و جنگل ملی گلستان اشاره کرد.

از لذت‌های اقامت در این خانه‌های روستایی کوه‌نوردی، تور اسب سواری، موسیقی، رقص‌های سنتی و پوشیدن لباس ترکمنی در کنار لذت بردن از غذاهای سنتی است.

دیوار دفاعی گرگان

سخن آخر

شايد در نگاه اول يک سازه‌ی نظامي و دفاعي مكاني جذاب براي سفر نباشد، اما اين مار سرخ آرميده بر مرز تنها يک سازه‌ی نظامي نيست. مهندسي و فكر نو، سيستم آبرساني، معماري و توانايي در ساخت بنا، چاشني برپا شدن این حصار شده كه رغبت را براي ديدنش چند برابر مي‌كند. ديوار سرخ  از سازه‌هاي نادر تاريخي است كه براي حفظ مرز ايران ساخته شده است. گويا گربه ايران به اين مار سرخ ۲۰۰۰ ساله مديون است.

دسته ها:
}