لطفا صبر کنید...

راهنمای سفر به قلعه بابک
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/02/11

ایران سرزمین اسطوره‌ها و افسانه‌هاست و هزاران سال تمدن و حضور انسان‌ها در این فلات بزرگ، باعث به وجود آمدن قصه‌ها، رازها و حکایت‌های بسیاری شده‌است. یکی از این مکان‌‌های رازآلود، قلعه بابک است که تقریباً بیست سال میزبان سردار ایرانی، بابک خرمدین و یارانش در مقابله با هجوم عباسیان به این قلعه بوده‌است.

 قلعه بابک دژی بر فراز قله کوهستانی در جنگل های ارسباران در حدود ۲۳۰۰ تا ۲۷۰۰ متر بالاتر از سطح دریا است و اطراف آن را از هر طرف دره‌های عمیقی با ۴۰۰ تا ۶۰۰ متر عمق فراگرفته است و تنها از یک سو راهی باریک  صعب العبور برای دسترسی به این قلعه وجود دارد. قلعه بابک به نام‌های دژ بابک، بذ و قلعه جمهور معروف است.

قدمت قلعه بابک به دوران اشکانیان و ساسانیان بازمی‌گردد. موقعیت استراتژیک آن به‌ گونه‌ای است که به گفته بلعمی یک مشت مرد جنگی می‌توانند از آن در برار سپاه چند هزار نفری محافظت کنند. قلعه بابک در سال ۱۳۴۵ با شماره ۶۲۳ در لیست آثار ملی، تاریخی و فرهنگی ایران ثبت شد و مرمت آن در سال ۱۳۷۶ توسط اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی آغاز شد.

کی سفر قصد دارد شما را به درون جنگل‌های ارسباران ببرد و زیبایی و شکوه این قلعه تاریخی را به شما نشان دهد. برای شروع با بابک خرمدین آشنا می‌شویم که شهرت این دژ بیشتر بخاطر نام اوست.

راهنمای سفر به قلعه بابک

راه های دسترسی به قلعه بابک را بدانید .

قلعه بابک واقع در استان آذربایجان شرقی و در ۵۵ کیلومتری شمال شهرستان اهر و در چند کیلومتری جنوب غربی شهر کلیبر قرار دارد. افرادی که از پایتخت قصد بازدید از کلیبر و زیبایی‌های آن را دارند باید از کرج وارد اتوبان زنجان شوند و مستقیم به سمت تبریز (۶۲۰ کیلومتر) بروند. از همان ابتدای ورودی تبریز تابلویی به سمت اهر و کلیبر وجود دارد که باید وارد جاده‌ای دو طرفه شوید و حدودا ۲۱۰ کیلومتر را بپیمایید تا به شهر کلیبر برسید. قبل از خروج از تبریز می توانید سری به این شهر بزنید و جاذبه های گردشگری تبریز از جمله پارک ایل گلی یا شاه گلی و بازار تبریز را بازدید نمایید.

از شهر کلیبر ۴ جاده خروجی وجود دارد. جاده اول، جاده دوطرفه ۵۵ کیلومتری اهر- کلیبر است که مسیری کوهستانی و زیباست. جاده‌ی دوم به بخش آبیش‌احمد ختم شده و مجتمع آب درمانی “متعلق” نزدیک آبیش‌احمد در این مسیر قراردارد. جاده سوم راه جدیدی است که کلیبر را به روستای “جانانلو” (چسبیده به رودخانه‌ی ارس) متصل کرده که مسیر زیبائی است و یک طرف جاده، کوه‌های زیبا و سرسبز و سمت دیگر دره و رودخانه است؛ نهایت این جاده به بخش “خدافرین” منتهی می‌شود(که اخیراً به شهرستان تبدیل شده) که مرز شمالی ایران و جمهوری آذربایجان است و سد خدافرین در این مسیر قرار دارد. درنهایت جاده چهارم که مسیر قلعه بابک است از سمت جنوب غربی شهر خارج شده و به ترتیب قلعه دره سی، قلعه بابک، مکیدی دره سی و جنگل‌های آینالو در آن واقع شده‌است.

بابک خرمدین که بود ؟

در مورد تمام جنبه‌های زندگی بابک خرمدین ابهام‌های زیادی وجود دارد. با این اوصاف بابک سرداری ایرانی تبار بود که بعد از مرگ جاویدان، رهبر خرمدینان (فرقه‌ای از آیین مزدک)، جانشین او شد. او در قرن دوم و سوم هجری، برای مبارزه با حضور و ستم اعراب، جنبشی را در آذربایجان آغاز کرد بود و همراهان زیادی در گیلان و طبرستان داشت. او به مدت بیست سال با آن‌ها جنگید و در قلعه بابک جنبش خود را رهبری کرد تا اینکه افشین، سرداری ایرانی، توانست او را شکست و تحویل خلیفه عباسی دهد. بابک، مرگی تلخ و دردناک داشت اما مکالمه قبل از مرگ او با معتصم عباسی ماندگار و خواندنی است.

مرگ بابک خرمدین پایان نهضت او نبود و سال‌ها بعد مازیار از طبرستان جنبش او را احیا کرد.

راهنمای سفر به قلعه بابک

چرا قلعه بابک را ببینیم ؟

این قلعه در دوران ساسانی ساخته شده و در طبیعتی زیبا نیز واقع است که بازدید از آن را می‌تواند برای هر دو گروه، دوستداران طبیعت و علاقه‌مند به تاریخ، جذاب و دیدنی کند (از دیگر آثار ساسانیان در ایران می توان از دیوار بزرگ گرگان و آثار ساسانیان در استان فارس نام برد که در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است).

مسیر رسیدن به قلعه بابک، پیاده‌روی و کوه‌پیمایی طولانی دارد که برای علاقه‌مندان به این فعالیت‌ها بسیار دلچسب است. اگر سفرتان را از تبریز یا اهر آغاز کردید می‌توانید مکان‌های دیدنی تبریز را ببینید و در بازار قدیمی اهر هم گشتی بزنید. محل قلعه بابک جاییست که جنگل ارسباران از آن‌جا شروع می‌شود. اگر در تابستان به قلعه بابک بروید علاوه بر زیبایی پوشش گیاهی مسیر، عشایر شاهسون و چادرهایشان را می‌بینید و وقتی به بالای قلعه برسید، جنگل ارسباران زیر پاهایتان خواهدبود.

راهنمای سفر به قلعه بابک

مسیرهای صعود به قلعه بابک

مسیر اول

قلعه بابک در فاصله سه ساعته از تبریز و یک و نیم ساعته از اهر قرار دارد اما نزدیکترین شهر به آن شهر کلیبر است. اگر از شهر کلیبر سفر را شروع کنید می‌توانید با خودرو شخصی از جاده آسفالته‌ی قلعه بابک به سمت کمپ گردشگری قلعه دره سی بروید و ادامه مسیر را پیاده طی کنید تا به گذرگاه پلکانی قلعه برسید(صعب‌العبور). این مسیر چشم‌انداز زیبایی دارد و طی آن سه ساعت زمان می‌برد. به همین دلیل توصیه می‌شود سفر به سمت قلعه را از صبح زود شروع کنید تا به آفتاب اذیت‌کننده ظهر برنخورید.

مسیر دوم

هتل بابک نقطه آغازین مسیر دوم است. این مسیر متداول‌ترین راه برای صعود به این بنا است. پاترول و لندروورهایی در پارکینگ هتل وجود دارند که با دریافت هزینه مسافران را به بالا می رسانند و هنگام برگشت دنبال آن‌ها می‌آیند. از ابتدای هتل بابک تا گذرگاه پلکانی به طور متوسط سه ساعت پیاده‌روی نیاز است.

مسیر سوم

نقطه شروع مسیر سوم، محل سکونت عشایر در کوه‌های اطراف قلعه بابک است. برای اینکه به این نقطه برسید باید از سمت کلیبر حرکت کنید و از هتل بابک بگذرید و شش کیلومتر به پیش بروید. در این نقطه مسیری فرعی در سمت راست جاده وجود دارد که برای عبور از آن بهتر است ماشینی قوی داشته باشید(اگر خوش‌شانس باشید، می‌توانید سوار نیسان آبی محلی‌ها شوید). بعد از چند دقیقه به کمپ عشایر می‌رسید که اینجا شروع پیاده‌روی شماست. در ادامه باید مسیری ۱۵۰۰ متری با شیبی ملایم را تا گذرگاه پلکانی طی کنید.

راهنمای سفر به قلعه بابک

همان حوالی قلعه بابک

این قلعه و طبیعت اطراف آن برای کوهنوردان و طبیعت‌ گردان آذربایجانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. علاوه بر ایام خاص در بسیاری از روزهای تعطیل در این قلعه، مراسم شعر خوانی، موسیقی سنتی و رقص لزگی (رقص محلی آذربایجان) برگزار می‌شود. به تازگی در این منطقه عملیات ساخت تله کابین و مجتمع تفریحی-رفاهی آغاز شده است.

مناظر و طبیعت زیبای منطقه قلعه بابک

قلعه بابک در میان مناطق سرسبز و زیبای کلیبر قرار دارد که هرچه به سمت بالای قلعه می‌روید چشم‌انداز وسیع‌تری از این طبیعت کوهستانی را می‌بینید. البته این را نیز در نظر داشته باشید که منطقه‌ی ارسباران به مه‌های سنگین بهار و پاییز معروف است. احتمال اینکه در زمان سفر به قلعه بابک با راهی مه‌آلود و یا قلعه‌ای غرق در مه روبه‌رو شوید اصلاً کم نیست که این امر به وهم‌آلودی و افسانه‌ای بودن این مکان اضافه می‌کند.

راهنمای سفر به قلعه بابک

همنشینی با عشایر شاهسون

یکی از غافلگیری‌های این سفر در فصل تابستان تماشای چادرهای ایل شاهسون در کوه‌های این منطقه است که سرزندگی و جنب و جوشی به آن بخشیده است. در صورت تمایل می‌توانید در محل کمپشان توقفی کنید و از سادگی زندگیشان لذت ببرید.

راهنمای سفر به قلعه بابک

معماری نظامی قلعه بابک شاهکاری منحصربفرد است !

این بنا احتمالاً یک قلعه دفاعی است که در دوران اشکانی یا به ‌احتمال قوی‌تر در زمان حکومت پادشاهان ساسانی ساخته‌ شده و شباهت زیادی به سبک معماری مجموعه‌ی تخت سلیمان مربوط به دوران ساسانی دارد. از آثار معماری و برخی از سنگ‌های زبره تراش و روش چفت‌ و بست سنگ‌ها و ملات ساروج و اندود دیوارها از نوعی گچ‌ و خاک نیز می‌توان به‌ یقین اظهار داشت كه ساختمان این قلعه در روزگار اشكانیان و ساسانیان ساخته‌ شده است.

در قرون دوم و سوم و تا چند قرن پس‌ از آن مورد تعمیر و مرمت قرارگرفته و تغییراتی در آن به وجود آمده و الحاقاتی در بنا ایجادشده است. بنابراین بابک پس از استقرار در این دژ قسمت‌های اصلی آن را ترمیم نموده و بخش‌هایی را نیز به آن افزوده است. اکنون که بیش از ۱۲۰۰ سال از آن دوران می‌گذرد، هنوز بخش‌هایی از آن دژ پرصلابت پابرجا مانده است. این قلعه که بر فراز قله کوه بنا شده، به ساکنان و سربازان این امکان را می‌داد که تنها با ۲۰ نفر نیرو بتوانند از هجوم سپاهی بزرگ جلوگیری کنند و تلفاتی ندهند. چرا که بلندی مکان ساخت بنا امکان پرتاب تیر و کمان را به مهاجان نمی داد.

راهنمای سفر به قلعه بابک

نخستین اشیایی که از قلعه بابک به دست آمده سفالینه‌هایی منقوش و لعاب خورده بود که به یک دوره استقرار تا اوایل قرن هفتم هجری اشاره دارد. مهمترین بخشی که از این دوره‌ی استقرار برای ما به یادگار مانده به همان زمان حضور بابک و همراهانش در این قلعه باز می‌گردد. کشف تعدادی سکه مسی در قلعه بابک نشان از آن دارد که در قرن‌ هفتم نیز این قلعه مورد استفاده قرار گرفت اما کارایی این مکان و اینکه چرا افراد سکه‌های‍شان را در آنجا پنهان کرده‌اند، مشخص نیست.

ورودی و بنای قلعه بابک

برای اینکه بتوانیم وارد قلعه شویم باید خود را به دروازه‌ی اصلی آن برسانیم، این مکان تنها راه ورود به داخل قلعه است و از سمت کوهستان راه دیگری برای ورود به آن وجود ندارد. قبل از آنکه بخواهید خود را به قلعه برسانید باید از معبری سنگی و بسیار باریک عبور کنید. راهی دالانی شکل که تنها یک نفر می تواند از آن عبور کند. فاصله معبر تا باروی قلعه در حدود ۲۰ متر است و درست در مقابل آن قرار دارد. راهی که سختی و ابهت آن، بیننده را مبهوت می‌کند.

راهنمای سفر به قلعه بابک

بعد از اینکه دروازه ورودی و بارو را پشت سر می‌گذارید، باید در حدود ۱۰۰ متر دیگر از گذرگاهی باریک صعود کنید تا به مدخل ورودی قلعه برسید. مسیری که در یک طرف‌تان دره‌ای با پوشش جنگلی در عمق ۴۰۰ تا ۶۰۰ متری به چشم می‌خورد. مساله‌ای که باعث می‌شد سپاهیان مختلف نتوانند وسایل قلعه‌کوب مانند منجنیق و آتش‌افکن های‌شان را به نزدیکی قلعه بابک بیاورند و به آن حمله کنند.

همچنان که به پیش می‌‌روید، سعی کنید به قسمت های مختلف قلعه و دقت و هوشی که در ساخت آن به کار رفته نیز توجه کنید؛ یکی از این نکته‌های جالب در ساخت قلعه بابک، ستون‌های دیده‌بانی آن است. در تکیه‌گاه‌های طبیعی دیواره‌های کوه، در راه رسیدن به ورودی قلعه و همچنین چهار سمت بنا، جایگاه‌هایی برای دیده‌بان‌ها دیده می‌شود. جایگاه‌هایی نیمه استوانه‌ای که از فراز آن‌ها سربازان می‌توانستند تا کیلومترها زمین‌های اطراف را ببینند و از هر تحرکی باخبر شوند.

بعد از اینکه وارد قلعه شدید برای رسیدن به قصر اصلی باید از ورودی دیگری که پلکان‌هایی نامنظم دارد، عبور کنید. دو طرف این ورودی به وسیله دو ستون کاذب (نیمه ستونی که به دیوار تکیه داده‌است) مشخص شده‌است.‌

بنای دژ دو طبقه و سه‌ طبقه بوده و پس از ورودی قرارگرفته‌است و پس‌ از آن تالار اصلی وجود دارد كه اطراف آن را هفت اتاق فراگرفته‌است؛ اتاق‌هایی كه به تالار مركزی راه دارند. در قسمت شرقی دژ، تأسیسات دیگری مركب از اتاق‌ها و آب‌انبارها ساخته‌ شده‌است؛ سقف آب‌انبارها با طاق جناغی و گهواره‌ای استوارشده‌اند. محوطه داخلی آن‌ها نیز به‌ وسیله نوعی ساروج، غیرقابل نفوذ گردیده و به هنگام زمستان از برف و باران پر شده و در تابستان و هنگام مضایق و محاصره‌ها از آب آن‌ها استفاده می‌شده است. در سمت شمال غربی دژ پلکان‌هایی سرتاسری وجود داشته كه اكنون ویران‌ شده و قسمت‌هایی از آن بیرون خاك است و تنها راه صعود به بخش‌های مرتفع‌تر بناست.

راهنمای سفر به قلعه بابک

کوله هایتان را برای دیدار از قلعه بابک ببندید !

با توجه به کوهستانی بودن منطقه، بهترین زمان سفر به قلعه بابک بهار و تابستان است و زمان بازدید محدود به طول روز است. موبایل تنها در مکان‌های محدودی آنتن می‌دهد، پس در مجموع روی موبایل به غیر از عکس گرفتن، نباید حسابی باز کنیم. لازم به ذکر است؛ برای بازدید نیاز به مجوز قانونی نداریم.

امکانات رفاهی محدودی در کمپ محل شروع پیاده روی وجود دارد. از قبیل مغازه، سرویس بهداشتی، محل کمپ، آب آشامیدنی و…

نزدیکترین هتل، هتل آنزا است و  همچنین هتل‌های دیگر کلیبر و تبریز و اهر را نیز می‌توانید در گزینه‌های انتخابی خود قرار دهید.

هتل آنزای شهر کلیبر تنها هتل آپارتمان لوکس منطقه ارسباران است. رفتار خوب پرسنل هتل همراه با ارائه خدمات مطلوب از ویژگی‌های این هتل است. تماشای چشم‌انداز کوه‌ها و جنگل‌های ارسباران از دیگر مزیت‌های آن است. با اقامت در این هتل می‌توانید به تماشای قلعه بابک، رود ارس، روستای آینالو و کمپ پرورش مرال‌ها بروید.

راهنمای سفر به قلعه بابک

جاذبه های گردشگری دیگر کلیبر

کلیبر مملو از جاذبه های گردشگری طبیعی و انسانی است که به طور خلاصه می توان به آن ها اشاره کرد.

قلعه پیغام

در ۱۳ کیلومتری کلیبر و در ۱۸ کیلومتری قلعه بابک واقع شده و به جای مانده از دوران اشکانیان است.

راهنمای سفر به قلعه بابک

قلعه قهقهه

از دوران مغول به جای مانده و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. این قلعه در روستای قارلوجا از توابع خدابنده لو و در ساحل رود ارس قرار دارد.

راهنمای سفر به قلعه بابک

چشمه‌ی آبگرم موتالیق

این چشمه در روستای آبیش احمد از توابع کلیبر واقع شده که به علت خاصیت درمانی آن معروف است. تاسیسات آب درمانی که در کنار این چشمه واقع شده بزرگترین از نوع خود، در ایران است.

علاوه بر این‌ها، کلیبر به علت واقع شدن در منطقه‌ی ارسباران داری مناطق گردشگری همچون؛ جنگل های آینالو، دره‌ی مکیدی، کوه های روستای علی آباد و مراتع اطراف قلعه بابک است.

راهنمای سفر به قلعه بابک

سخن آخر

وقتی به بالای قلعه بابک برسید محال است به این فکر نکنید چه کسانی و چرا این مکان را بالاتر از هرچیزی ساخته‌اند؟!

سفر به این قله پر فراز و نشیب تاریخ و حس کردن فلات ایران در زیر پایتان بیشتر از همیشه شکوه و عظمت تاریخ این سرزمین را نمایان می‌سازد. قلعه بابك روي مرز كشمكش‌هاي افسانه و واقعيت بنا شده و داستان سربازان اين قلعه، قصه و لالايي كودكان ايران، هند و روم بوده‌است. با رفتن به اين منطقه، واقعيتي مه آلود را به خودتان هديه كنيد و از سفر در افسانه‌هاي هزارو اندي ساله لذت ببريد.

دسته ها:
}