لطفا صبر کنید...

شهر صحنه - صحنۀ حیات تنبور
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/01/22

تا به حال حتماً بویی به مشامتان خورده، صحنه‌ای را دیده‌اید و یا مزه‌ای را چشیده‌اید که ناگهان تمام فکر و ذهن و روح شما را درگیر خود کند و با خود بگویید: «این مزه را جایی چشیده بودم! یا این صحنه را جایی دیده بودم، اما کجا؟»

نوای ملکوتی تنبور هم، چیزی شبیه به این‌ها و بی‌شک فراتر از این‌هاست، آن نوای مسحور کننده که انگار وقتی در روز ازل داشتند گِل‌مان را می‌سرشتند، نواخته می‌شد و هوش از سر و دل از برمان می‌بُرد و امروز وقتی می‌شنویمش از خود می‌پرسیم: «آشناست! من این را یک جایی نشنیده بودم؟!».

تنبور و تنبورنوازی در ایران قدمتی کهن دارد و به پیش از اسلام بازمی‌گردد، این دو، تا امروز بخشی جدا ناشدنی بودند از فرهنگ، تاریخ، باورها و اعتقادات دینی و آئینی ساکنان غرب ایران به ویژه قوم شریف یارسان که نگاهبانان حقیقی تنبور و تاریخ و آدابی کهن و اصیل هستند. یارسان یا همان اهل حق، مردمانی مهربان و درستکاراند که آئین‌ها و اعمالشان قدمتی به بلندای تاریخِ باشکوه ایران دارد، چهره‌ها و سازشان، باربد و نکیسا را به یاد می‌آورد و مقام‌خوانی‌شان به سرودهای گات‌های زرتشت می‌ماند. این قوم اصیل امروزه در مناطق مختلفی از قسمت‌های غربی ایران و حتی عراق و ترکیه و مناطقی دیگر ساکن هستند. یکی از شهرهایی که اکثریت جمعیت آن از مردمان یارسان تشکیل شده‌، شهرستان صحنه در استان کرمانشاه است.

اگر سری به مناطق کُردنشین ایران به خصوص کرمانشاه بزنید رواج و جایگاه ویژۀ تنبور را میان اهالی آن خطّه به وضوح خواهید دید، به خصوص در دو قطب مهم تنبورنوازی کرمانشاه، یکی منطقه‌ی گوران و دیگری شهرستان صحنه که در حکم پایگاه‌هایی برای حفظ و اشاعه‌ساز تنبور به شمار می‌روند و هرکدام نیز به نوبۀ خود روایات خاصی از مقام‌های باستانی و کهن ساز تنبور ارائه می‌دهند و چهره‌های برجسته‌ای در عالم نوازندگی تنبور، چون سید خلیل عالی‌نژاد، سید امرالله شاه‌ابراهیمی، درویش امیر حیاتی، طاهر یارویسی، کیخسرو پورناظری، علی اکبر مرادی، علیرضا فیض بشی‌پور و استادان صاحب نام دیگری را نیز به جامعه موسیقی معرفی کرده‌اند.

شهر صحنه - صحنۀ حیات تنبور

تنبور سازی نیست که صرفاً با آن نغمه‌هایی را سر دهند، هنگامی که پنجه‌های خنیاگر مردان و زنان بر صفحۀ تنبور به رقص در می‌آید، آوازهایی از دل تاریخ، فرهنگ و اعتقاداتی کهن برمی‌آید، تنبور روایت‌گر تاریخ و مردان و زنانی است که سده‌ها بلکه هزاران سال در دامان این سرزمین زیسته‌اند، مقام‌های تنبور که خوانده می‌شود، گویی زرتشت با نوایی غرق در نور ایستاده و گات‌هایش را می‌خواند، از این رو با آن به احترام برخورد می‌کنند، نوایی که زندگی‌بخش دل‌های بی‌قرار در همۀ اعصار بوده و سینه به سینه از پدر و مادر به فرزندان رسیده، شایستۀ بذل توجه و احترام است.

شهر صحنه - صحنۀ حیات تنبور

امروزه تنبورنوازی بیش از پیش برای ایرانیان در سایر مناطق کشور شناخته شده و یکی از دلایل مهم آن برگزاری برنامه‌های سالانۀ تنبورنوازی در شهرستان صحنه است، مراسمی که حداقل یک‌بار باید فضای خالصانه و روحانی آن را تجربه کرد و هماهنگی و همدلی گروه بزرگی از تنبورنوازان که لباس کردی یک شکلی را بر تن دارند و یک‌صدا آوازی را سر می‌دهند، دید. از جمله‌ی این برنامه‌ها می‌توان به مراسمی مصادف با جشن مهرگان در مهرماه و مراسمی که در شهریورماه و مصادف با عید غدیر برگزار می‌شود اشاره کرد؛ همچنین هرساله در 27 آبان‌ماه، مراسم سالگرد سید خلیل عالی‌نژاد، دوستداران و ارادتمندان او را گرد هم می‌‌آورد تا در این مراسم به تنبورنوازی و بازخوانی آثار این نوازنده و عارف برجسته بپردازند. اگر اهل مکاشفه بیش‌تری هم باشید می‌توانید آدرس کارگاه‌های تنبورسازی موجود در شهر را از اهالی صحنه بگیرید تا از نزدیک شاهد ساختِ ساز تنبور باشید، چه بسا به سرتان زد و سازی هم خریدید و به جرگه‌ی تنبورنوازان پیوستید.

شهر صحنه - صحنۀ حیات تنبور

اما علاوه بر همۀ این‌ها، پس از آن که به صحنه رسیدید خودتان را آماده کنید برای تنفس در شهری خوش آب و هوا با درختان سر به فلک کشیده‌ای که تاریخ کهن صحنه را روایت می‌کنند. به دربند در شمال شهر صحنه بروید و با تماشای آبشارهای وحشی و چشمه‌های پر آب و درختان گردو و چنارِ تنومند چندصد ‌ساله عیشتان را دو چندان کنید. از آنجا سری به دخمه‌های باستانی شهر بزنید تا سرکی به تاریخ رازآلود این سرزمین کشیده باشید، دخمه‌هایی که مردم محلی آن را قبر کیکاووس، فرهادتراش یا گور شیرین و فرهاد می‌نامند. از سویی می‌توانید به روستای کندوله از توابع بخش دینور شهرستان صحنه هم سر بزنید از طبیعت زیبا و چشم‌نواز آنجا لذت ببرید و حتی در خانه‌هایی که برای گردشگران مهیا شده‌اند نیز سکونت کنید. خودتان را بسپارید به دست نوای کهن تنبور، درختان کهن دربند و دخمه‌های کهن شهر.

شهر صحنه - صحنۀ حیات تنبور

اما همه‌ی مزایای سفر به صحنه تماشای مراسم تنبورنوازی نیست؛ صحنه در حدود 60 کیلومتری شرق کرمانشاه و در جاده‌ی همدان-کرمانشاه قرار دارد، این یعنی این که سر راهتان از کنگاور و معبد آناهیتای آن که از جهت وسعت، دومین بنای سنگی تاریخی ایران پس از تخت جمشید است و قدمت آن حداقل به دورۀ ساسانیان می‌رسد، دیدن کرده‌اید. پس از آن نیز می‌توانید به کرمانشاه سفر کنید و هر آنچه دربارۀ دنیای باستان و اسطوره‌ها خوانده و شنیده‌اید را یک‌جا در کرمانشاه به چشم خودتان ببینید. از صحنه به سمت کرمانشاه که روانه شوید با میراث جهانی بیستون رو‌به‌‌رو خواهید شد، بنای منحصر‌به‌فرد و با عظمتی که به دستور داریوش بر کوه بیستون نقش بسته است؛ به شهر که رسیدید به طاق‌بستان سری بزنید و صحنۀ تاج‌گذاری اردشیر دوم ساسانی را خودتان از نزدیک مشاهده کنید، تا اینجا شما ظرف یک ساعت، حدود هفتصد تا هشتصد سال، یعنی از دوران هخامنشیان تا دوران ساسانیان را دیده‌اید، همینطور تکیه‌ی معاون‌الملک و بسیاری از بناهای دیگر نیز در انتظار شما هستند.

شهر صحنه - صحنۀ حیات تنبور

بی‌شک باید به صحنه پا بگذاریم و همۀ زیبایی‌های آن را از نزدیک مشاهده و کشف کنیم تا ارتباط خود با بخشی از فرهنگ و تاریخ اعجاب‌انگیز و درخشان کشورمان ایران را بازیابیم. پس از همین حالا بنشینید و برای اولین تعطیلات پیش رو برنامۀ سفر به این شهر خاص را بریزید. بی‌‌شک سفر به صحنه، سفری همراه با تجربه‌های معنوی، حالی خوش و خاطره‌های شیرین خواهد بود. صحنه شما را به خود می‌خواند...!

دسته ها: